- Liệu lệnh cấm vận dầu mỏ của EU có phải là một giải pháp hữu hiệu giúp Iran bớt “cứng đầu” hơn trên bàn đàm phán, hay đây lại là một "mồi lửa" thổi bùng lên những tranh chấp, bất đồng vốn ngày càng leo thang giữa chính quyền Tehran với thế giới phương Tây? Để trả lời câu hỏi này, truyền thông cả thế giới đang trông ngóng và phân tích từng động thái, dù là nhỏ nhất của Iran thời kỳ “hậu cấm vận dầu mỏ của EU”. xin giới thiệu bài phân tích của nhóm phóng viên báo Radio Free Europe (http://www.rferl.org), đang tác nghiệp tại Iran, phân tích toàn cảnh về tác động của lệnh cấm vận dầu mỏ của EU lên Iran và cách Iran sẽ đối phó với lệnh cấm vận này như thế nào.
Lệnh cấm vận không chỉ dừng lại ở các nước trong khối EU, các quốc gia ngoài khối cũng hưởng ứng với lệnh cấm vận bằng cách ngừng hẳn, hoặc giảm nhập khẩu dầu thô từ Iran. Ngày 1/7/2012 là một dấu mốc đáng buồn với Iran, vì đây là thời điểm mà lệnh cấm vận dầu mỏ của EU lên Iran chính thức có hiệu lực. Lệnh cấm vận dầu mỏ đánh vào “xương sống” của Iran là biện pháp mạnh nhất tính đến thời điển hiện tại mà EU áp dụng, nhằm khiến Iran sớm chấm dứt kế hoạch phát triển vũ khí hạt nhân gây nhiều tranh cãi của quốc gia này.
Tác động của lệnh cấm vận dầu mỏ lên Iran Tranh cãi liên quan đến việc Iran phát triển vũ khí hạt nhân bắt đầu khi Mỹ và các đồng minh phương Tây cáo buộc Iran đang bí mật phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran lại biện hộ rằng, quốc gia này chỉ đang nghiên cứu các chương trình hạt nhân nhằm phục vụ mục đích dân sự.
Trước khi có lệnh cấm vận dầu mỏ của EU, Mỹ đã đơn phương áp dụng lệnh cấm vận Iran, tiếp bước Mỹ, các đồng minh EU cũng quyết định cấm vận dầu mỏ Iran nhằm triệt tiêu nguồn tài chính cung cấp cho các hoạt động nghiên cứu hạt nhân tại Iran.
Lệnh cấm vận dầu mỏ của EU đối với Iran được khối này thông qua vào tháng 1 năm 2012 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2012. Lệnh cấm không cho bất kỳ một thành viên nào của EU mua các sản phẩm hóa dầu, hoặc dầu thô từ Iran, đồng thời không cho bất kỳ một công ty bảo hiểm nào từ các nước trong khối EU được cung cấp các dịch vụ bảo hiểm cho các tàu vận tải dầu của Iran.
Lệnh cấm vận không chỉ dừng lại ở các nước trong khối EU - các quốc gia khác ngoài khối EU cũng hưởng ứng với lệnh cấm vận dầu mỏ của EU bằng cách ngừng hẳn, hoặc giảm nhập khẩu dầu thô từ Iran.
Các chuyên gia kinh tế học nhận định rằng, lệnh cấm vận có thể khiến nguồn thu từ dầu mỏ của Iran giảm xuống hơn một nửa.
Theo cơ quan Năng lượng quốc tế, Iran cung cấp khoảng 20% tổng sản lượng dầu xuất khẩu cho các nước thành viên EU. Nhưng trước khi có lệnh cấm vận dầu mỏ của EU đối với Iran thì tổng sản lượng dầu mỏ của Iran đã giảm khoảng 35% so với năm 2011, lý do là Mỹ và EU sử dụng ảnh hưởng chính trị và ngoại giao nên các nước có quan hệ thân cận như: Nhật Bản, Nam Phi, Hàn Quốc, Ấn Độ… buộc các nước này phải giảm sản lượng dầu thô nhập khẩu từ Iran.
Theo ông Jamie Webster, Giám đốc phụ trách Thị trường và Chính sách các quốc gia của Công ty tư vấn năng lượng toàn cầu PFC thì, trước thời điểm ngày 1/7/2012, đã có rất nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng của Mỹ và đồng minh nên đã giảm, hoặc thậm chí là ngừng hẳn nhập khẩu dầu từ Iran. Điều này khiến sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran gần đây giảm xuống khoảng hơn 700.000 thùng dầu mỗi ngày so với thời điểm đỉnh cao xuất khẩu dầu thô trong năm 2011.
Thời điểm trước những cuộc tranh cãi về chương trình hạt nhân của Iran, quốc gia này đã từng xuất khẩu khoảng 2,2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Việc sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran đột ngột bị giảm mạnh như vậy không chỉ là một cú shock mạnh với nền kinh tế Iran, mà còn ảnh hưởng lớn đến các quốc gia vẫn nhập khẩu dầu thô từ Iran.
Thông tin trên báo chí quốc tế nhận định, với lệnh cấm vận dầu mỏ chính thức được áp dụng thì sản lượng dầu thô xuất khẩu của Iran sẽ tiếp tục giảm thêm 400.000 thùng dầu mỗi ngày.
Lệnh cấm vận dầu mỏ chẳng khác nào một đòn knock-out hiểm độc đánh thẳng vào nền kinh tế đang lao đao của Iran. Nguồn thu chính của quốc gia này từ dầu mỏ vốn đã giảm mạnh do giá dầu thô bắt đầu lao dốc từ tháng 3/2012, nay lại tiếp tục giảm xuống do nguồn cung bị cắt giảm, khiến lợi nhuận đem lại từ xuất khẩu dầu thô, vốn từ lâu được đánh giá là “xương sống” của nền kinh tế Iran sẽ lao dốc thảm hại.
Ước tính sản lượng dầu thô xuất khẩu bị giảm một nửa so với năm 2011 cộng với việc giá dầu thô năm nay cũng bị giảm so với năm 2011 khiến lợi nhuận thu được từ xuất khẩu dầu thô của Iran sẽ giảm hơn một nửa so với năm 2011. Nếu như năm 2011, Iran thu được khoản 100 - 110 tỷ USD lợi nhuận từ việc bán dầu thô thì năm nay, quốc gia này có lẽ chỉ thu về khoảng 45 - 50 tỷ USD. Những người bạn hàng nhập khẩu dầu thô từ Iran đã hành xử ra sao khi Iran bị cấm vận dầu mỏ? Ông Robin Mills, một chuyên gia tư vấn năng lượng và kinh tế đang làm việc tại Dubai (Các tiểu vương quốc Ả Rập) đã nhận xét về lệnh cấm vận dầu mỏ và bảo hiểm chặn đường vận tải của các tàu chở dầu thô sẽ không chỉ gây tổn thương cho nền kinh tế Iran mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến các quốc gia châu Á khách như: Nhật Bản, Hàn Quốc… Ngoài các nước trong khối EU, thì các quốc gia châu Á luôn được biết đến như những thị trường lớn nhất nhập khẩu dầu thô từ Iran.
Các quốc gia này sẽ không thể ngay lập tức tìm được nguồn cung dầu thô ổn định thay thế từ quốc gia khác ngay được, giá dầu thô thế giới trong ngắn hạn sẽ tăng do nguồn cung dầu thô từ Iran bị đột ngột giảm.
Nhưng vấn đề ở đây là trước ảnh hưởng của Mỹ và EU, giải pháp cắt giảm nguồn cung dầu thô từ Iran vẫn được các quốc gia châu Á áp dụng, dù ở mức độ ít hay nhiều.
Ngày 26/6/2012, Hàn Quốc - quốc gia châu Á nhập khẩu nhiều dầu thô nhiều nhất từ Iran, tuyên bố sẽ tạm ngừng nhập khẩu dầu từ Iran từ ngày 1/7 để hưởng ứng lệnh cấm vận dầu mỏ của EU.
Một quốc gia châu Á khác là Nhật Bản, dù đang thiếu năng lượng trầm trọng nhưng cũng ra tuyên bố sẽ giảm lượng dầu thô nhập khẩu từ Iran xuống 18%. Bên cạnh đó, khoảng 20 quốc gia khác (gồm cả Singapore và Trung Quốc) đều lên tiếng ủng hộ chính thức, hoặc ngầm đồng thuận với lệnh cấm vận của Mỹ và EU lên Iran.
Mặc dù được coi là “đại kình địch” của Mỹ, nhưng để phục vụ những toan tính chính trị của mình, chính quyền Bắc Kinh vẫn quyết định lên kế hoạch giảm lượng dầu thô nhập khẩu từ Iran như một nước cờ ngoại giao khôn ngoan với Mỹ và EU. Hành động của Trung Quốc được truyền thông thế giới phân tích như là một sự “ủng hộ ngầm” với lệnh cấm vận dầu mỏ của EU lên Iran.
Trung Quốc là một trong những đối tác nhập khẩu dầu thô lớn nhất của Iran, có thời điểm quốc gia này nhập khẩu khoảng 1/5 sản lượng dầu thô xuất khẩu từ Iran.
Theo nhận định của Webster, chuyên viên cao cấp của công ty tư vấn năng lượng PFC Energy, Mỹ thì Trung Quốc đang rất cần nguồn cung dầu thô giá rẻ và ổn định từ đối tác thân thiết là Iran, nhưng quốc gia này lại thực hiện một sách lược hết sức khôn ngoan.
Chính quyền Bắc Kinh đang chơi “trò hai mặt” khi vừa tuyên bố sẽ giảm sản lượng nhập khẩu dầu thô từ Iran để tránh gây mất lòng Mỹ và các đồng minh cũng như dư luận quốc tế. Nhưng vẫn hứa sẽ tiếp tục là bạn hàng lâu dài của Iran và việc giảm sản lượng nhập khẩu dầu thô từ Iran chỉ là tạm thời.
Chính sách của Trung Quốc không những vừa tránh gây căng thẳng ngoại giao với Mỹ và đồng minh, mà còn giúp quốc gia này giữ vững ảnh hưởng cũng như sự hiện diện của mình tại thị trường dầu mỏ Iran.
Gia Hân () Kỳ 2: "Thái độ chính quyền và khát vọng của người dân Iran"
CẬP NHẬT THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG HẰNG NGÀY NHANH CHÓNG BẰNG SMS Loại thị trường Cấu trúc mã lệnh Loại thị trường Cấu trúc mã lệnh Giá cà phê hằng ngày
[background=#CCCCFF]GIACAFE[/font] gởi
8588 Giá dầu thô, xăng dầu Singapore
OIL gởi
8788 Giá hạt tiêu hằng ngày
HATTIEU gởi
8588 Giá xăng dầu trong nước
XANGDAU gởi
8588 Giá vàng SJC
GIASJC gởi
8588 Tỷ giá hối đoái
TYGIA gởi
8588 Giá vàng thế giới
GIAVANG gởi
8588 Giá cao su
CAOSU gởi
8588