Là quốc gia khai thác cũng như có trữ lượng dầu cát nhiều nhất thế giới nhưng Canada lại bị Liên minh châu Âu “dán cho cái bùa” là loại dầu “bẩn” hơn các loại dầu thông thường, tức là thải ra nhiều thán khí hơn. Canada đương nhiên là không chịu!
Dầu cát
Trong nỗ lực đầy tham vọng nhằm cắt giảm lượng khí thải cácbon, Liên minh châu Âu (EU) đang đề xuất việc phân loại dầu cát “bẩn hơn” các loại nhiên liệu khác. Một nghiên cứu năm 2011 của EU phát hiện ra rằng dầu cát thải ra lượng cácbon nhiều hơn dầu thông thường tới 22%. Tuy nhiên, Chính phủ Canada lại quan ngại rằng một phán quyết của EU có thể đe dọa nguồn tài nguyên, ước tính mang lại cho nền kinh tế Canada hơn 3.000 tỷ USD trong 25 năm tới, bởi dầu cát đang biến quốc gia Bắc Mỹ này trở thành một cường quốc năng lượng. Mặc dù hiện nay Canada hầu như chưa xuất khẩu dầu sang EU, nhưng Ottawa cho rằng phán quyết của EU sẽ ảnh hưởng đến các thị trường khác, trong đó có Mỹ, thị trường hiện nhập khẩu hầu hết dâu thô của Canada.
Cuộc chiến dầu cát của Canada với EU bắt đầu từ năm 2009, khi EU, thị trường kinh tế lớn nhất thế giới, nhất trí về Chỉ thị chất lượng nhiên liệu nhằm giảm mức khí thải gây hiệu ứng nhà kính của các loại phương tiện giao thông. Mặc dù chưa nhất trí được cách thức thực hiện chỉ thị này, nhưng EU đã công bố những kết quả nghiên cứu cho thấy dầu cát có lượng khí thải cao hơn 20% so với dầu thô thông thường.
Gần như toàn bộ trữ lượng dầu thô của Canada được tập trung tại phần phía bắc của tỉnh Alberta, trữ lượng đã được chứng minh lớn thứ ba thế giới sau Arập Xêút và Venezuela, và ở dưới dạng dầu cát. Các vỉa dầu cát giống như đất sét sẽ được khai thác từ các mỏ lộ thiên bằng xẻng, hoặc dùng hơi nước bơm lên bề mặt trước khi dầu được chiết xuất. Quy trình khai thác này có chi phí cao hơn dầu thô bình thường, sử dụng nhiều nước và năng lượng hơn, do vậy thải nhiều khí cácbon hơn. Khi sản lượng dầu cát của Canada tăng từ mức 603.000 thùng/ngày năm 2000 lên 1,6 triệu thùng/ngày vào năm 2011, các nhóm môi trường và các tổ chức phi chính phủ đã tăng cường chiến dịch vận động phản đối dầu cát. Chính phủ Canada, tự tuyên bố là một “siêu cường năng lượng sạch”, đã quyết định tự vệ để chống lại những dối trá và sự phân biệt đối xử đối với dầu cát.
Một mỏ khai thác dầu cát của Canada
Cuối năm 2009, Ottawa đã thành lập Nhóm dầu cát toàn châu Âu, gồm các nhà ngoại giao tại các đại sứ quán Canada tại Luân Đôn, Paris, Berlin, Oslo, Bruxelles, đại diện Bộ Môi trường và Bộ tài nguyên thiên nhiên, chính quyền tỉnh Alberta và các công ty dầu mỏ, trong đó có Shell, Statoil và Total, với mục tiêu chính là “tái điều chỉnh cuộc tranh luận của châu Âu về dầu cát theo cách bảo vệ và thúc đẩy các lợi ích có liên quan đến dầu cát và các lợi ích lớn hơn của Canada tại châu Âu”.
Bất chấp những hoạt động vận động hành lang đầy ấn tượng của Canada, chiến dịch của họ đã vấp phải hai vấn đề vào cuối năm 2011. Thứ nhất là vào tháng 10/2011, Ủy ban châu Âu đã quyết định phớt lờ các sức ép của châu Âu và ra phán quyết rằng dầu cát “bẩn hơn” so với dầu thông thường. Thứ hai là ngay sau đó, vào tháng 12, Bộ trưởng Môi trường Canada Peter Kent đã đột ngột tuyên bố rằng Canada rút khỏi Nghị định thư Kyoto để tránh bị phạt vì không tuân thủ những mục tiêu cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
Canada hiện yêu cầu có thêm các nghiên cứu về ảnh hưởng của đề xuất Chỉ thị chất lượng nhiên liệu của EU bởi vì chỉ thị này “phân biệt một cách không công bằng giữa dầu cát và các loại dầu thô bình thường khác”. Bruxelles đã quyết định sẽ tiến hành nghiên cứu những ảnh hưởng từ đề xuất của họ và sẽ chỉ đưa ra quyết định vào năm 2013.
Báo Bưu điện quốc gia (Canada) số ra mới đây cho biết chính quyền tỉnh Alberta của Canada đã công bố kết quả một nghiên cứu về lượng khí thải cácbon từ dầu cát, cho thấy lượng khí thải do sử dụng dầu cát chỉ nhiều hơn 12% so với dầu thô thông thường (không cao bằng những gì EU nói). Nghiên cứu này, do Tập đoàn Jacobs Engineering có trụ sở tại California (Mỹ) thực hiện, không chỉ đơn thuần về khoa học, mà còn gửi một thông điệp chính trị tới châu Âu: cuộc chiến dầu cát của Canada vẫn chưa kết thúc.
Cát dầu lửa(cát hắc ín) là một hỗn hợp loại tích tụ bitum của cát, đất sét, nước tạo thành một hợp chất cực kỳ dính của dầu mỏ có độ nhớt và tỷ trọng rất lớn. Chiết xuất dầu thô thương mại từ cát hắc ín đặc biệt khó khăn bởi vì hỗn hợp dày và dính sẽ không chảy, trừ khi nó được làm nóng hoặc pha loãng với các hydrocacbon khác. Chuyển bitum chiết xuất thành nhiên liệu lỏng yêu cầu đầu vào lớn năng lượng, quy trình này gây ô nhiễm môi trường với một lượng lớn nước thải.
Bản tin Công nghệ dầu khí