Nhân viên kỹ thuật đang giám sát một trạm bơm khí tại Lubmin trên đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc
Cả Belarus lẫn Ucraina, hai quốc gia nghèo năng lượng, đã nhiều lần can thiệp vào việc xuất khẩu khí đốt của Gazprom, khi Mátxcơva và hai nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây đấu tranh với nhau về giá khí đốt cao hơn, với việc mặt hàng năng lượng xuất khẩu sinh lợi của Gazprom đang trở thành con tin.
Giải pháp của Nga là tuyến đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy phương Bắc, dài hơn 1.200 km, đặt ngầm ở đáy biển Baltic, từ Vyborg của Nga đến Greifswald tại Đức. Đường ống đầu tiên của Dòng chảy phương Bắc đã được khởi công vào tháng 5/2011 và hoàn thành vào ngày 8/11/2011, với đường ống song song thứ hai dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2012. Sau khi hoàn thành, đường ống Dòng chảy phương Bắc mỗi năm có thể vận chuyển 55 tỷ m3 khí đốt sang châu Âu.
Hiện nay, các nước Scandinave và Anh đang quan tâm đến việc mở rộng hệ thống dòng chảy phương Bắc. Triển vọng này khiến Gazprom rất hài lòng, bất chấp sự khó chịu tại châu Âu về sự phụ thuộc ngày càng tăng của Liên minh châu Âu (EU) vào khí đốt tự nhiên của Nga. Phát biểu mới đây tại hội nghị hàng năm của Hội đồng Kinh doanh châu Âu, Tổng Giám đốc điều hành của Gazprom Aleksei Miller đã ám chỉ đến các chính sách phá rối của Belarus và Ucraina, khi nói: “Sau khi các đường ống dẫn khí đốt mới được hoàn tất, xuất khẩu khí đốt của chúng tôi được vận chuyển theo những tuyến đường đáng tin cậy và linh hoạt này. Điều này sẽ cho phép tăng đáng kể nguồn cung khí đốt ổn định cho các khách hàng châu Âu”. Ngày 23/5, Phó Tổng Giám đốc điều hành của Gazprom Vitali Markelov đã tuyên bố rằng đường ống dẫn khí thứ nhất của dự án Dòng chảy phương Bắc đã hoạt động hết công suất, vận chuyển được 971 tỷ feet khối khí đốt hàng năm.
Trong tương lai, côngxoócxiom “Nord Stream AG”, chịu trách nhiệm xây dựng và vận hành hệ thống Dòng chảy phương Bắc, bao gồm các công ty Gazprom của Nga, hai công ty Wintershall Holding và E.ON Ruhrgas của Đức, công ty N.V. Nederlandse Gasunie của Hà Lan và công ty GDF Suez của Pháp, đã tuyên bố tiến hành một nghiên cứu tính khả thi của việc xây dựng thêm 2 đường ống nữa.
Lãnh đạo Nga, Đức "mở van" đường ống Dòng chảy phương Bắc
Sau cuộc hội đàm với Thủ tướng Đức Angela Merkel, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố rằng “Nga quan tâm đến một EU hùng mạnh” và đường ống Dòng chảy phương Bắc là một nhân tố chủ chốt để đảm bảo an ninh năng lượng tại châu Âu. Tuyên bố của ông Putin là dễ hiểu do kim ngạch thương mại với EU chiếm gần 50% tổng kim ngạch thương mại của Nga, trị giá hơn 350 tỷ USD/năm.
Thực tế là EU đang “nghiện” nhập khẩu năng lượng của Nga. Các mạng lưới đường ống xuất khẩu khí đốt sang châu Âu thời Liên Xô, được xây dựng từ những năm 70 của thế kỷ trước. Hồi đó, Bruxelles đã chịu nhiều sức ép từ chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ R. Reagan do những mối quan hệ năng lượng ngày càng tăng của EU với Nga, nhất là khi EU đã hỗ trợ cho mạng lưới đường ống dẫn khí đốt dưới hình thức các trạm nén hiện đại. Nhưng 40 năm sau, tình hình hầu như không thay đổi.
Còn Nga, trong suốt 40 năm qua, Mátxcơva đã nỗ lực hết sức để “vỗ béo con ngỗng vàng EU chuyên đẻ trứng vàng euro”. Điều đáng chú ý là sau khi Liên Xô sụp đổ năm 1991, việc vận chuyển khí đốt cho châu Âu vẫn tiếp tục một cách chính xác như đồng hồ, mặc dù Gazprom ngày càng gặp nhiều khó khăn với Belarus và Ucraina. Do vậy, dự án Dòng chảy phương Bắc đã được thiết kế để “phớt lờ” Belarus và Ucraina.
Do vậy, bất chấp sự khó chịu tại Bruxelles về sự phụ thuộc ngày càng tăng của EU vào năng lượng của Nga, EU và Nga đang rất cần nhau. Tất nhiên là trừ phi EU quyết định chi rất nhiều tiền và cắt “dây rốn năng lượng” của họ với Nga bằng cách phát triển năng lượng tái tạo, một kịch bản khó có thể xảy ra.
S.Phương