Dù giá khí đốt tại Mỹ tăng cao kỷ lục đầu tháng này, khí đốt tại Mỹ hiện vẫn thấp hơn nhiều so với tại Nga một phần do sản lượng tăng. Báo Độc lập của Nga mới đây cho biết giá khí đốt ở Mỹ đầu tháng 4/2012 đạt mức cao kỷ lục mới khoảng 77 USD/1.000 m3, song vẫn rẻ hơn gần 5 lần so với giá khí đốt của Nga xuất khẩu sang châu Âu (300-350 USD/1.000 m3) và rẻ hơn 4 lần so với giá bán ở Nga. Vì sao?
Hãng tin AP đưa tin, Vụ Thông tin năng lượng thuộc Bộ Năng lượng Mỹ vừa nâng mức dự báo về khai thác khí đốt năm 2012, dự kiến tăng 4,5% so với mức kỷ lục năm ngoái. Theo dự báo, năm nay khai thác khí đốt hàng hóa sẽ tăng lên 1,94 tỷ m3/ngày, sau khi đã tăng 7,9% lên 1,85 tỷ m3/ngày năm ngoái. Năm 2011, khai thác khí đốt ở Mỹ nhiều hơn ở Nga khoảng 5 tỷ m3.
Tuy nhiên, những báo cáo thắng lợi của các nhà sản xuất khí đốt Mỹ còn lâu mới thuyết phục được tất cả mọi người. Như ông Sergey Pravosudov, Giám đốc Viện Năng lượng Quốc gia Nga, nhận định, Bộ Năng lượng Mỹ nhận bừa tình hình hiện thực. Ông nói: “Rõ ràng sự gia tăng của các chỉ số là do khai thác khí đốt từ đá phiến, nhưng sớm hay muộn “bong bóng” này sẽ nổ. Cho nên, các chỉ số thắng lợi ở bên kia đại dương sẽ không gây ảnh hưởng gì tới thị trường khí đốt.
Trong khi đó, Gazprom vẫn tiếp tục tăng mạnh giá trong nước. Để làm việc này, họ sử dụng “nguyên tắc thu nhập ngang nhau” gây nhiều tranh cãi. Theo nguyên tắc này, Gazprom cần nhận được thu nhập ngang nhau nhờ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu và cho những khách hàng riêng của mình. Tại sao châu Âu, khu vực đang nhập khẩu khí đốt lại được chọn làm chuẩn, chứ không phải là Mỹ, nước khai thác khối lượng khí đốt có thể so sánh với Nga, các nhà vận động hành lang của Gazprom thường khó giải thích câu hỏi này. Các chuyên gia nhận định, nếu những đòi hỏi của Gazprom được đáp ứng, thì người tiêu dùng Nga và các công ty trong ngành điện có thể cũng sẽ nằm trong số những đối tác bị ảnh hưởng.
Ông Vitaly Mikhalchuk, chuyên gia phân tích thuộc Công ty phân tích độc lập Investkafe cho rằng các công ty Mỹ tăng khai thác khí đốt từ đá phiến với chi phí thấp là nhờ có sự hỗ trợ mạnh của chính phủ: “Ở Mỹ, nhà nước nhận trách nhiệm phần lớn những rủi ro khi khai thác khí đốt từ đá phiến. Trong trường hợp khoan những giếng khô, nhà nước sẽ bồi hoàn những chi phí cho công ty dầu mỏ thực hiện việc khoan. Nếu không có trợ cấp, đặc biệt là ở châu Âu, giá thành khí đốt sản xuất từ đá phiến sẽ là 280 USD/1.000 m3”.
Trong dài hạn, do khai thác tăng lên, giá khí đốt ở châu Âu và ở các nước khu vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ giảm đi và Gazprom sẽ phải giảm giá cho các đối tác của mình. Tuy nhiên, trong 2-3 năm tới, tình hình vẫn chưa thể thay đổi. Hiện nay, Mỹ chuyển hướng xuất khẩu sang các nước châu Á-Thái Bình Dương, nơi mà Gazprom ký hợp đồng cung cấp cho các đối tác trên cơ sở lâu dài. Sự tác động đến thị trường châu Âu là không đáng kể, bởi ở đó nguyên tắc hình thành giá trên cơ sở các hợp đồng dài hạn.
Ông Dmitry Alexandrov, lãnh đạo bộ phận phân tích đầu tư thuộc Công ty Univer, nhận định việc giảm giá, đặc biệt là giảm đáng kể, và ổn định, theo logic kinh tế sẽ làm giảm sức hấp dẫn về mặt kinh tế của việc tiếp tục khai thác. Ông Alexandrov nói: “Tuy nhiên, đây là logic ngắn hạn, hơn nữa, không tính đến các khoản trợ cấp của nhà nước”. Ông Alexandrov nhận định rằng đối với Gazprom, thị trường khí đốt của Mỹ là thị trường chỉ dẫn quan trọng, nhưng chỉ ở phương diện tâm lý.
Bản tin Công nghệ dầu khí