Hãy bắt tay vào xử lý nợ xấu

Cuộc phỏng vấn của chúng tôi với nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ông Lê Đức Thúy bắt đầu bằng hiện tượng một số tổ chức tín dụng đang huy động tiền gửi vượt trần 9%.





Ông nói:





-Chuyện khách hàng gửi tiền kỳ hạn 12 tháng, một tháng sau rút vẫn được hưởng lãi suất 11-12%/năm là có thật. Tại sao ngân hàng phải làm thế? Huy động cao làm gì vì có chovay được đâu?

Huyđộng cao đồng nghĩa với việc ngân hàng cần có một dòng tiền bù đắp vốn vay đọng lại trong nợ xấu chưathu hồi được. Ngân hàng vẫn phải trả gốc và lãi cho khoản đã cho vay ấy,do đó phải luôn huyđộng quá mức nhu cầu tín dụng.

Vậy theo ông nên hiểu nhưthếnào việcngân hàng dồi dào thanh khoản, đếnmứcchấpnhậnmua trái phiếu với lợitức9-10%/năm?

Ông Lê Đức Thúy: Thanh khoản nhìn bề ngoài có vẻ ổn. Ngân hàng nào thiếu tiềnlên thị trường liên ngân hàng vay.Tuy nhiên ở đấy, có ai cho tôi vay dàihạn một năm hoặc trên một năm đâu, trong khi nợ đọng không biếtbao giờ đòi được.

Màtrên liên ngân hàng bây giờngười ta trông giỏ bỏ thóc. Có ngân hàng vay được, ngân hàng không. Tốt hơn hết huy động giá cao của dân cho chắc ăn. Vốn ngân hàng vẫn đang loanh quanh để duy trì sự an toàn của chính ngân hàng.

Mới đây một sốngân hàng nói họ có thểtựgiảiquyếtnợxấu.Họ không vướng vào huy động lãi suất cao đúng không thưa ông?

- Những ngân hàng có nợ xấudưới 2%, năng lực tài chính tốt không cần đến sự trợ giúp của Nhà nước để giải quyết nợ xấu. Nhưnghọ vẫn bị nợ xấulàm khó, không cho vay ra được,và vẫn không thể hạ lãi suấttiền gửi dưới 9%/năm vì e ngại mất khách hàng, giảm thị phần.

Tronghoạt động ngân hàng ngưỡng an toàn của nợ xấu là dưới5% tổng dư nợ. Hiệnnợ xấu cả hệ thống10%, tức là có những ngân hàng nợ xấu tới20-30%. Những ngânhàng đó là hòn đá tảngkéo cả hệ thống đi lùi và tất nhiên họ không tự xử lý được.Còn xử lý chắp vá như hiện tại, thì những ngân hàng khỏe mạnh cũng chịu ảnh hưởng và nềnkinh tế phải trả giá.

Ông có thể giảithích rõ hơn ý nghĩa của từ “chắp vá” ở đây?

- Lúc này là lúc cần tỉnh táo, cái đầubớt nóng để thấy rằng giải quyết nợ xấu không phải nhằm cứu mấy ngân hàng, màlà cứu nền kinh tế. Tôi cứu anh, nhưng tôi kiểm soát chặt để anh không thể tiêumột đồng nào trong vòng hàng năm, cho đến khi anh trả hết tiền tái cấp vốn. Thậmchí nếu anh không trả được, tôi biến phần cho vay thành cổ phần của tôi. Khi ấycác ông chủ ngân hàng mất đứt tiền. Chưa kể khi bị kiểm soát đặc biệt, cổ phiếungân hàng sụt giá. Nói ngân hàng trả giá là trả như vậy.

Nhưng khoan hãy nói ngân hàng phảitrả giá. Phải cứu nền kinh tế khỏi nợ xấu để con tàu tăng trưởng không chậm lạivà có nguy cơ bị chìm.

Nghĩa là sẽ có tổnthất phải không ông? Ai sẽ gánh chịu tổn thất ấy?

- Đương nhiên có thể có tổn thất,song đó là tổn thất đúng lúc, chi ra còn đỡ hơn để quá muộn, đến khi bệnh nặngkhông cứu nổi nữa thì gay.

Nợ xấu không thể tháo gỡ hết ngay lậptức. Tuy nhiên bắt tay vào giải quyết nợ xấu với một quyết tâm chính trị cao vàchấp nhận cái giá thỏa đáng phải trả sẽ tạo nên động lực thay đổi lòng tin kinhdoanh trong xã hội. Tự động thái bắt tay vào việc sẽ làm mặt bằng lãi suất sẽtrở về mức hợp lý. Không thể để tình trạng lạm phát giảm mạnh, tín dụng bằngkhông, sức mua giảm, hàng tồn chất đầy kho mà lãi suất cho vay vẫn cao. Đấy lànghịch lý và nghịch lý phải được gỡ bỏ từ gốc.

Hình như ông đang dồncho nợ xấu quá nhiều lỗi và trách nhiệm?

-Xử lý nợ xấu phải gắn với tái cơ cấu ngân hàng, doanh nghiệp, làm cho nó hoạt độngtheo nguyên tắc thị trường, thanh lọc đơn vị yếu kém. Còn nếu để nhập nhằng nhưhiện nay, thì rồi nền kinh tế sẽ không có sự chuyển dịch nào.

“Thanh lọc” phảichăng là ngôn từ hơi mạnh?

- Thực ra doanh nghiệp đâu cần tuyênbố công khai tôi chết đây. Họ nói hiện chỉ biết đóng cửa chờ thời, cầm chừng. Tấtnhiên vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp hoạt động bình thường, vì người ta vẫn sống.

Vấn đề không phải để doanh nghiệpkêu. Vấn đề là có những doanh nghiệp kêu to thì đôi khi phải xem chừng. Họ cóthể đang gây áp lực để buộc xã hội phải gánh đỡ cho những yếu kém của mình. Cónhững doanh nghiệp không kêu, cắn răng chịu đựng, vì kêu cũng chẳng ích gì.

Trong bối cảnh hiện tại không phảichờ ai kêu, mà phải nhìn thấy tình hình xấu ở đâu và xử lý ngay.

Chắc ông cũng theodõi gần đây các phương tiện truyền thông liên tục phản ánh về nợ xấu, nhưng biệnpháp giải quyết vẫn chưa xuất hiện…

- Không ít người đổ cho ngân hànggây ra nợ xấu, việc gì phải lấy tiền ngân sách ra cứu. Nói thế là chưa hiểu hếtbản chất vấn đề. Chính phủ có trách nhiệm với cơ thể kinh tế này cho dù Chínhphủ không có ý định bao bọc, che chở cho những doanh nghiệp làm ăn kém.

Một bệnh nhân nhập viện, không thểnói anh ta uống rượu, hút thuốc lá nhiều thế, nên không cứu nữa. Có bệnh phảichữa trị đã, còn nguyên nhân gây ra bệnh xử lý sau. Nếu để trái tim chết, cả cơthể vẫn sống thì không nói làm gì. Đằng này không phải thế. Các bộ phận cơ thểgắn với nhau để tồn tại. Sau này phải tìm các thiết chế hạn chế nguy cơ mắc bệnh.Nhưng bây giờ tranh luận tốn thời gian để bệnh nhân chết sao?

Thưa ông, liệu có hợpđạo lý không khi lấy tiền đóng thuế của dân xử lý nợ xấu?

- Về nguyên tắc Chính phủ không dùngtiền của dân để bảo trợ lợi ích cho một nhóm nào đó. Chính phủ vì lợi ích tồnvong của nền kinh tế phải giải quyết nợ xấu cho hệ thống ngân hàng và doanhnghiệp. Có thế mới đưa huyết mạch kinh tế trở lại bình thường, bơm máu nuôi cơthể.

Việc giải quyết nợxấu sẽ tốn thời gian. Trong thời gian ấy nền kinh tế phải chấp nhận tăng trưởngthấp, thưa ông?

- Không chấp nhận cũng không làmcách nào khác được. Chính phủ đang muốn thúc đẩy tăng trưởng, tránh suy giảmsâu, nhưng tín dụng không tăng được. Những quyết sách mang tính nhanh nhạy củaNHNN như hạ mạnh lãi suất huy động, giảm lãi suất các khoản vay cũ cũng chỉ đủsức cầm cự để tín dụng vừa qua không âm. Như vậy nguồn vốn đầu tư tư nhân khôngcó. Còn đầu tư công đã cắt giảm. Nay có giải ngân mở rộng chăng nữa thì cũngkhó như mong muốn vì nguồn thu không đạt chỉ tiêu. Tổng cục Hải quan cho biết mọinăm số thu bảy tháng đã đạt 60-70% kế hoạch, năm nay bảy tháng chưa được 50%.

Luồng vốn FDI cũng giảm. Chính phủmuốn đưa tiền ra không dễ. Bơm ra trong vòng mấy tháng không thể làm chuyển biếnđược nền kinh tế từ nay đến cuối năm. Hy vọng kinh tế chuyển biến năm sau.

Đừng nói bây giờ phải hy sinh tăngtrưởng. Không hy sinh nó cũng không tăng. Cốt lõi là đừng để hy sinh quá dài!

Ông dự báo tăng trưởngkinh tế năm nay khoảng bao nhiêu?

- Nếu năm nay tăng được 5%, theo cánhân tôi, là đáng mừng. Càng ngày càng thấy 5% vẫn còn lạc quan. Đừng để năm saucũng chỉ 5%, thậm chí thấp hơn. Nếu tình hình cứ như hiện nay, có thể năm saucòn thấp hơn nữa.

Ông có cho rằng cácquyết sách của chúng ta đã đủ mạnh để tăng trưởng không thấp hơn?

- Ở một mức độ nào đó, tình hìnhkinh tế đang diễn biến ngoài khả năng kiểm soát của chúng ta. Khi đưa ra chỉtiêu tăng trưởng tín dụng năm nay, Chính phủ để mức 15 -17%, không phải 5-6%.Nay NHNN đã và tiếp tục sẵn sàng nâng hạn mức tín dụng cho các ngân hàng. Cungtiền cũng không bóp chặt, bằng chứng là tổng phương tiện thanh toán tăng khá tốt.Thế nhưng nền kinh tế vẫn không hấp thụ được vốn, vẫn đi xuống.

Trong khi đó, lạm phát như một thứ lửa.Thêm củi nó bùng lên, rút củi nó nguội lạnh. Một nguyên nhân khiến lạm phát caolà do sử dụng không hiệu quả vốn đầu tư. Đã đến lúc phải để thị trường đóng vaitrò khách quan của nó trong phân bổ nguồn lực. Lãi suất không thể điều hành mãibằng mệnh lệnh hành chính. Phải để thị trường quyết định lãi suất, tự nó tìm đượcđiểm cân bằng.