Quyền tự chủ chính trị và dầu mỏ đã trở thành một điểm nóng trên đất nước mà người lính Mỹ cuối cùng vừa rút đi vào tháng 12 năm ngoái.
Những bất đồng đã làm gia tăng căng thẳng trong tranh chấp giữa người Kurd và người Arab ở Iraq. Baghdad nói rằng chỉ có chính quyền trung ương có quyền xuất khẩu dầu nhưng chính phủ khu vực người Kurd nói rằng họ có thể kiểm soát dầu khí trong khu vực của họ. Bất đồng này có thể phá vỡ những giao dịch dầu mỏ với các công ty như DNO của Na Uy.
“Sau khi tham khảo ý kiến với các công ty sản xuất dầu mỏ, Bộ Dầu mỏ Iraq đã miễn cưỡng quyết định tạm ngừng xuất khẩu dầu cho tới khi có thông báo mới”, Bộ Tài nguyên thiên nhiên Kurdistan cho biết trong một tuyên bố.
“Đã không có thanh toán trong 10 tháng nay và cũng không có bất kỳ một dấu hiệu nào cho thấy chính quyền trung ương sẽ trả tiền”. Trong khi đó, Chính quyền trung ương Iraq thì nói rằng các thỏa thuận thăm dò ký với Kurdistan là bất hợp pháp.
Phía Kurdistan nói rằng họ chỉ nhận được 2 lần thanh toán với tổng số tiền 514 triệu USD và lần nhận được gần đây nhất là vào tháng 5 năm ngoái.
Baghdad đã thực hiện thanh toán cho các nhà sản xuất dầu mỏ ở Kurdistan trong quá khứ cho các chi phí thăm dò và khai thác dựa trên một thỏa thuận tạm thời.
Các quan chức từ Bộ Dầu mỏ của Iraq chưa đưa ra bình luận gì. Tuy nhiên, Baghdad cho biết họ đã phê duyệt khoản thanh toán 560 triệu USD để sản xuất dầu trong khu vực người Kurd và đang chờ kiểm toán cuối cùng.
Chính quyền khu tự trị Kurdistan cho biết tuần trước họ đã giảm xuất khẩu dầu xuống còn 50.000 thùng/ngày do bất đồng thanh toán. Chính phủ Iraq cho biết họ nhận được trung bình 70.000 – 75.000 thùng dầu mỗi ngày từ Kurdistan, nhưng kể từ đầu năm nay, họ chỉ nhận được 65.000 thùng dầu mỗi ngày từ khu tự trị.
Căng thẳng giữa Baghdad và khu tự trị người Kurd đã tăng lên kể từ tháng 10 năm ngoái khi ExxonMobil công bố một thỏa thuận thăm dò dầu khí ở Kurdistan. Baghdad đã cảnh báo “người khổng lồ” dầu mỏ của Mỹ rằng họ có thể gặp rắc rối khi thỏa thuận với chính quyền trung ương.
Các nhà lập pháp Iraq vẫn còn “lăn tăn” bàn thảo về một đạo luật dầu mỏ quốc gia trong đó xác định ai là người kiểm soát các mỏ dầu và khoản thu nhập từ dầu mỏ, tạo ra một khuôn khổ pháp lý vững chắc cho các công ty làm việc trong quốc gia giàu dầu mỏ này.
Phương Anh (Theo Reuters)