Tại Paris (Pháp), vừa diễn ra Hội nghị tái thiết Libya thời hậu Gaddafi với sự tham dự của hơn 60 nước, theo đề nghị của Tổng thống nước chủ nhà Nicolas Sarkozy. Mục tiêu của cuộc họp thượng đỉnh quốc tế này sẽ là việc ủng hộ những nỗ lực tái thiết thời hậu chiến và chấm dứt các hoạt động quân sự tại Libya.
Hội nghị tái thiết Libya thời hậu Gaddafi ở Paris, Pháp
Ảnh: TL
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đằng sau mục tiêu này còn có một mục tiêu khác nữa, cũng không kém phần quan trọng, đó là phân chia các hợp đồng dầu mỏ, khí đốt và các hợp đồng béo bở khác.
Liên quan đến Hội nghị tái thiết Libya, tờ nhật báo L'Humanité của Đảng Cộng sản Pháp chạy một dòng tít đầy ấn tượng: " Mùi dầu hỏa bao trùm Hội nghị Paris”. Tờ báo này đã không ngần ngại phanh phui ý đồ lộ liễu của phương Tây khi các nước tham gia cuộc oanh kích của NATO đang tìm cách giành được các hợp đồng béo bở về khai thác dầu khí tại Libya. Ngoại trưởng Pháp Alain Juppé có lần nói, Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia Libya (NTC) đã chính thức tuyên bố rằng trong quá trình tái thiết, Hội đồng này sẽ có cách đối xử ưu ái đối với các nước đã từng ủng hộ mình” và ông cho rằng, quyết định này của CNT là "hợp lí và đúng đắn”. Tờ L'Humanité đánh giá, Mỹ và Anh, do giữ vai trò chính yếu trong việc ủng hộ quân nổi dậy, nên hai nước này không có gì phải lo lắng. Trong khi đó, Italia đã từng do dự nên có nhiều quan ngại. Dưới thời ông Gaddafi, Tập đoàn dầu hỏa ENI của Italia là nhà khai thác dầu mỏ nước ngoài lớn nhất tại Libya. Ngay sau khi Tripoli thất thủ, Chủ tịch Tập đoàn này đã lập tức đích thân đến Libya. Các doanh nghiệp Pháp cũng không chậm trễ trong việc tiếp cận thị trường dầu mỏ Libya. Hiệp hội Chủ nhân Pháp (Medef) và Phòng Thương mại Pháp-Libya dự kiến sẽ tổ chức một hội nghị các doanh nghiệp Pháp tại Paris vào ngày 6-9 tới để bàn về các dự án của NTC. Tháng 10 tới, hãng Total và nhiều công ty Pháp sẽ đến Libya. Trong cuộc chạy đua vào thị trường Libya, Qatar cũng không chịu thua kém. Chỉ 8 ngày sau khi NATO bắt đầu tham chiến, Tổng công ty dầu khí quốc gia của Qatar là Qatar Petroleum đã ký thỏa thuận với NTC về việc giao dịch dầu hỏa trong vùng do quân nổi dậy kiểm soát. Trong khi đó, Nga và Trung Quốc, những nước vốn có các hợp đồng kinh tế trị giá nhiều tỷ USD với Libya trước khi quân nổi dậy nổi lên chống lại Đại tá Gaddafi cũng không muốn mất đi lợi ích kinh tế của mình. Hai nước này không tham chiến tại Libya, vắng mặt khi Hội đồng Bảo an bỏ phiếu thông qua Nghị quyết thành lập vùng cấm bay tại Libya, đã thế lại còn liên tiếp lên tiếng phản đối Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nên khó có thể được NTC ưu ái. Tuy nhiên, do Nga và Trung Quốc đều là các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an nên NTC không thể phớt lờ hai nước này. Để cảnh báo các nhà lãnh đạo mới ở Libya, Trung Quốc đã lên tiếng yêu cầu họ đảm bảo lợi ích kinh doanh của nước mình tại Libya. Trong cuộc hội đàm hôm 1- 9 ở Paris với ông Mahmoud Jibril - nhân vật số hai của NTC, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Zhai Jun nói, ông "tôn trọng vai trò quan trọng của NTC tại Libya,” và Trung Quốc "sẵn sàng duy trì các tiếp xúc chặt chẽ để thúc đẩy quan hệ hữu nghị Trung Quốc-Libya” Matxcova cũng không muốn bị chậm chân trong cuộc chạy đua giành các hợp đồng dầu khí tại Libya. Hãng thông tấn Interfax dẫn lời Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 3-9 cho biết, Nga đã mời thành viên của Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NTC) tới Mátxcơva để thảo luận về vấn đề năng lượng.
Ngoài "miếng bánh” dầu mỏ và khí đốt, các bên còn có thể chia phần các dự án tái thiết khác thời hậu Gaddafi như xây dựng cơ sở hạ tầng, thành lập và trang bị cho một quân đội chuyên nghiệp... Báo chí phương Tây cho rằng, Pháp là nước nhiệt tình ủng hộ phe nổi dậy nhất và cũng là quốc gia có thể được hưởng lợi nhiều nhất trong tiến trình tái thiết Libya. Tờ L'Humanité của Pháp vừa tiết lộ một thỏa thuận bí mật giữa NTC và Pháp, theo đó, sau khi giành được chính quyền, NTC sẽ dành 35% dầu thô khai thác được cho Pháp, đổi lại là việc Pháp công nhận và ủng hộ NTC tại Hội đồng Bảo an. Như vậy, ý định thật sự của Pháp là gì đã lộ rõ.
Từ số liệu về dự trữ ngoại tệ và trữ lượng dầu mỏ và khí đốt của Libya, người ta có thể hiểu vì sao các nước lớn mau mắn ủng hộ và công nhận phe nổi dậy. Hiện lượng dự trữ ngoại tệ của Libya khoảng 150 tỷ USD và trữ lượng dầu lửa được thẩm định là vào khoảng 46 tỷ thùng, nhiều hơn hẳn Ai Cập, Nigeria, Algeria. Tiềm năng khí đốt của nước này cũng rất lớn, 500 tỷ mét khối. Libya giờ đây được ví như một "chiếc bánh” mà các nước lớn đều muốn có phần mà phần đó to hay nhỏ lại phụ thuộc vào thái độ của các nước đối với phe nổi dậy. Điều này đã được khẳng định qua lời một lãnh đạo NTC hồi cuối tháng tám vừa qua. Ông này tuyên bố, chính quyền mới tại Libya sẽ trả ơn các nưóc tùy theo mức độ ủng hộ trước đó đối với phong trào nổi dây.
Thanh Minh Bản tin Công nghệ dầu khí
