Trong bối cảnh Đông Nam Á đối mặt với bất ổn nguồn cung năng lượng, tác động từ xung đột Iran và cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, Nga đang tìm cách định vị mình như một "cực quyền lực thứ ba" trong khu vực.
Thông điệp này được thể hiện rõ tại Hội nghị Kỷ niệm Quan hệ ASEAN - Nga diễn ra ở Kazan, nơi Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp gỡ các lãnh đạo Đông Nam Á và thúc đẩy hàng loạt thỏa thuận hợp tác mới.
Đối với Moscow, đây là cơ hội để mở rộng ảnh hưởng trong một khu vực đang muốn đa dạng hóa đối tác, tránh phụ thuộc quá mức vào cả Washington lẫn Bắc Kinh.
Nga Đẩy Mạnh "Ngoại Giao Năng Lượng"Tại hội nghị, Nga ký kết hoặc thúc đẩy nhiều thỏa thuận năng lượng quan trọng với các nước ASEAN.
- Lào ký khuôn khổ hợp tác sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình với Nga.
Hai bên sẽ nghiên cứu khả năng xây dựng nhà máy điện hạt nhân do Nga thiết kế nhằm hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
- Malaysia nhận được cam kết từ Nga về nguồn cung xăng dầu và khí đốt.
Thủ tướng Anwar Ibrahim cho biết hai bên đang chuẩn bị hướng tới một thỏa thuận dài hạn.
- Indonesia bày tỏ sự quan tâm rất lớn tới công nghệ hạt nhân của Nga.
Tổng giám đốc Rosatom xác nhận Jakarta đang nghiên cứu khả năng phát triển các nhà máy điện hạt nhân nổi.
Tại hội nghị, Ngoại trưởng Indonesia Sugiono cũng kêu gọi mở rộng hợp tác ASEAN - Nga nhằm tăng cường khả năng chống chịu của khu vực trước các cuộc khủng hoảng toàn cầu.
"ASEAN có quyền lựa chọn các đối tác của mình. Đó là lý do đối thoại với Nga có ý nghĩa."Khủng Hoảng Hormuz Tạo Cơ Hội Cho NgaĐông Nam Á hiện tiêu thụ khoảng 7,5 triệu thùng dầu mỗi ngày nhưng chỉ sản xuất được khoảng 4,7 triệu thùng.
Khoảng thiếu hụt lớn này khiến khu vực phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng.
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Đông Nam Á có thể lên tới 160 tỷ USD trong năm nay.
Việc eo biển Hormuz liên tục rơi vào tình trạng bất ổn do xung đột Trung Đông càng làm lộ rõ điểm yếu chiến lược của khu vực.
Nhà phân tích Collins Chong Yew Keat thuộc Đại học Malaya nhận định:
"Khủng hoảng ở Tây Á và những gián đoạn tại eo biển Hormuz đã nhắc nhở Đông Nam Á rằng phụ thuộc quá nhiều vào các tuyến năng lượng Trung Đông là một điểm yếu chiến lược."Theo ông, đây chính là cơ hội lớn nhất của Nga.
Moscow đang cố gắng định vị mình như nhà cung cấp năng lượng dài hạn cho khu vực trên nhiều lĩnh vực:
- Dầu thô
- Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG)
- Công nghệ điện hạt nhân
Các thỏa thuận hạt nhân với Việt Nam và Lào cùng những thỏa thuận dầu khí với Malaysia và Indonesia cho thấy Nga đang tìm cách tham gia sâu hơn vào bài toán an ninh năng lượng của ASEAN.
ASEAN Muốn "Phòng Ngừa Rủi Ro", Không Muốn Phụ ThuộcJoanne Lin, chuyên gia cao cấp của Viện ISEAS - Yusof Ishak, cho rằng năng lượng là "cánh cửa tốt" để Nga mở rộng ảnh hưởng.
Tuy nhiên, bà nhấn mạnh việc ASEAN hợp tác với Nga không có nghĩa là chọn phe.
Thay vào đó, đây là chiến lược "hedging" - tức duy trì nhiều lựa chọn cùng lúc để giảm rủi ro.
Theo bà, trong ngắn hạn cơ hội của Nga nằm ở dầu khí.
Trong khi đó, các dự án điện hạt nhân mang ý nghĩa chiến lược dài hạn hơn.
Một khi nhà máy hạt nhân được xây dựng, quốc gia tiếp nhận sẽ phải gắn bó với Nga trong nhiều thập niên thông qua:
- Cung cấp nhiên liệu
- Bảo dưỡng hệ thống
- Đào tạo nhân lực
- Hỗ trợ kỹ thuật
- Hợp tác quản lý và an toàn hạt nhân
Nga Muốn Là "Lực Lượng Thứ Ba"Theo Collins Chong, Đông Nam Á từ lâu được chia thành nhiều nhóm:
- Các nước gần với hệ thống an ninh do Mỹ dẫn dắt
- Các nước gắn chặt với quỹ đạo kinh tế của Trung Quốc
- Một số quốc gia còn duy trì quan hệ chiến lược truyền thống với Nga, đặc biệt ở Đông Nam Á lục địa
Trong bối cảnh đó, Moscow muốn trở thành lựa chọn thay thế thứ ba.
Không chỉ năng lượng, Nga còn muốn tham gia vào:
- Mua sắm quốc phòng
- An ninh lương thực
- Công nghệ hạt nhân
- Hợp tác không gian
- Khoáng sản chiến lược
- Đa dạng hóa chuỗi cung ứng
Nhưng Nga Vẫn Khó Cạnh Tranh Với Mỹ Và Trung QuốcDù có những cơ hội mới, nhiều chuyên gia cho rằng ảnh hưởng của Nga tại ASEAN khó có thể tăng mạnh trong tương lai gần.
Khảo sát State of Southeast Asia của Viện ISEAS cho thấy Nga hiện chỉ đứng thứ 9 về mức độ quan trọng chiến lược đối với ASEAN.
Trong khi đó:
- Trung Quốc đứng số 1
- Mỹ đứng số 2
Joanne Lin nhận định một vài thỏa thuận hạt nhân hay năng lượng có thể giúp Nga tăng tầm quan trọng tại một số quốc gia cụ thể, nhưng chưa đủ để thay đổi cách cả khu vực nhìn nhận Moscow.
Nguyên nhân là dấu ấn thương mại và đầu tư của Nga tại Đông Nam Á vẫn còn khá khiêm tốn so với:
- Trung Quốc
- Mỹ
- Nhật Bản
- Liên minh châu Âu
Moscow Đang Thăm Dò Thay Vì Triển Khai Một Chiến Lược LớnChuyên gia Georgi Engelbrecht của International Crisis Group cho rằng Nga hiện chủ yếu đang "thăm dò cơ hội" tại ASEAN hơn là triển khai một chiến lược tổng thể.
Ông dẫn chứng cuộc gặp giữa Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. và Tổng thống Vladimir Putin trong tuần này là ví dụ đáng chú ý.
Hai bên đã thảo luận về năng lượng và an ninh lương thực, dù Philippines là đồng minh hiệp ước của Mỹ.
Theo ông, câu hỏi lớn hiện nay là liệu Nga có thực sự muốn đầu tư nguồn lực lâu dài cho Đông Nam Á hay chỉ coi đây là khu vực để mở rộng ảnh hưởng mang tính cơ hội.
Nhìn ChungKhủng hoảng năng lượng toàn cầu và những bất ổn tại eo biển Hormuz đang tạo ra cơ hội hiếm có để Nga mở rộng hiện diện tại Đông Nam Á thông qua dầu khí và điện hạt nhân. Tuy nhiên, phần lớn chuyên gia cho rằng Moscow khó có thể trở thành một cực quyền lực ngang hàng với Mỹ hay Trung Quốc trong khu vực.
Kịch bản khả dĩ hơn là Nga sẽ gia tăng ảnh hưởng theo từng lĩnh vực cụ thể và tại một số quốc gia nhất định, thay vì tạo ra một sự trỗi dậy đồng đều trên toàn ASEAN. Nói cách khác, Moscow có thể trở nên quan trọng hơn trong bài toán năng lượng của Đông Nam Á, nhưng chưa đủ để thay đổi cán cân quyền lực chiến lược của khu vực.
#Nga #ĐôngNamÁ #NăngLượng #ChínhTrịQuốcTế #HạtNhân #DầuKhí #ASEAN #ĐaDạngHóa #QuyềnLực #KinhTếChínhTrịNguồn tham khảo: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link