Ông Nobuo Tanaka, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã đề nghị Trung Quốc gia nhập cơ quan này, đồng thời cảnh báo rằng tổ chức này đang phải đối mặt với sự mất cân đối khi nhu cầu năng lượng của thế giới đang có xu hướng “đông tiến”, thay vì tập trung ở các nước thành viên của khối như trước đây. Ông Tanaka đã đưa ra đề nghi trên tại Diễn đàn Năng lượng quốc tế tại Cancun, Mexico, với sự tham gia của bộ trưởng các nước sản xuất và thiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới, nhằm thảo luận về việc tăng cường an ninh năng lượng.
Trả lời phỏng vấn Financial Times, ông Nobuo Tanaka cho rằng, “IEA đang gặp rắc rối, bởi vì một nửa năng lượng tiêu dùng lại đến từ các nước không thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD)”.
Hiện nay, IEA bao gồm 28 nước của OECD. Trong suốt 40 năm tồn tại của IEA, phần lớn các nước thành viên của tổ chức cũng lại là những nước tiêu thụ dầu lửa lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, tình hình đang có sự thay đổi. Nhu cầu dầu lửa của OECD đang giảm dần do việc thực hiện các chính môi trường cộng với sự suy giảm về kinh tế. Trong khi đó, nhu cầu từ Trung Quốc và các nước châu Á khác lại tăng nhanh chóng.
Tháng trước, nhu cầu dầu lửa của Trung Quốc đã tăng một cách đáng kinh ngạc, 28%. Đây cũng là lần đầu tiên, Arập Xêut, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã vận chuyển dầu đến Trung Quốc nhiều hơn là đến Mỹ.
IEA được thành lập năm 1974 với mục đích nhằm đối trọng với Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Cơ quan này có nhiệm vụ điều phối việc dự trữ và cung cấp dầu lửa cho các nước thành viên trong trường hợp khẩn cấp. Tổ chức này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát thị , đồng thời dự báo về lượng cung và cầu dầu lửa cho các nước.
Tuy nhiên, nhiệm vụ này ngày càng trở nên khó khăn hơn bởi vì phần lớn nhu cầu dầu lửa và lượng dầu dự trữ hiện nay lại nằm ngoài tổ chức, mà phần lớn trong đó nằm tại Trung Quốc.
Ông Tanaka cho rằng, để có thông tin rõ ràng hơn chúng tôi cần có sự giúp đỡ. Các báo cáo của IEA về mức độ dự trữ dầu lửa trong thời gian qua đã mất dần vị trí quan trọng vì nó không ước tính được lượng dự trữ dầu lửa lớn nhất thế giới.
Liên quan đến lời đề nghị trên, ông Tanaka cho rằng, Trung Quốc đã hợp tác với IEA trong rất nhiều lĩnh vực như thu thập dữ liệu về sản xuất và tiêu dùng dầu lửa, song lại chậm trễ trong việc cung cấp các dữ liệu quan trọng về thị trường dầu lửa. Dù sao IEA vẫn mong muốn Trung Quốc gia nhập tổ chức này.
Trong khi đó, Bắc Kinh lại tỏ ra thận trọng trong việc gia nhập các tổ chức đa phương do các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ, kiểm soát. Trung Quốc luôn tự nhận mình là nước đang phát triển, thay vì một siêu cường, mặc dù nước này có nền kinh tế phát triển vô cùng ấn tượng và có ảnh hưởng ngày càng lớn đối với thế giới.
Hiện nay, giới ngoại giao của các nước IEA đang tìm cách vận động Trung Quốc, đồng thời cân nhắc tới khả năng viết lại quy chế của tổ chức này nếu cần thiết. Song cho đến nay Trung Quốc vẫn chưa nộp đơn xin tư cách thành viên của OECD.
Tuy nhiên, khi nhu cầu nhập khẩu năng lượng tiếp tục gia tăng, Trung Quốc có thể nhận thấy việc gia nhập tổ chức này là điều cần thiết. Sau những nỗ lực bất thành trong việc mở rộng hoạt động ra nước ngoài, giờ đây, các công ty năng lượng quốc doanh của Trung Quốc đang tăng cường hợp tác với các công ty năng lượng của phương Tây nhằm tìm kiếm các thỏa thuận trong khu vực.
Các quan chức IEA cho biết, họ không tin là Trung Quốc sẽ sớm gia nhập tổ chức nhưng hy vọng điều này có thể xảy ra trong 5 năm tới.
Bản tin Công nghệ dầu khí