.::. Chúng Ta Cùng Sáng Tạo .::.

Theo đơn đặt hàng của Thái, mình xin mảnh đất nhỏ này để giới thiệu topic mới và mong nhận được ý kiến của các bạn. Vấn đề mình muốn nói là: “Tư duy sáng tạo và các phương pháp giải quyết vấn đề ra quyết định”. Vấn đề này hiện nay có hai trường phái đang tranh luận:

Trường phái thứ nhất cho rằng sáng tạo là bẩm sinh không thể dạy và học được.

Trường phái thứ hai cho rằng sáng tạo là hoạt động tư duy của con người nên có thể dạy và học được.

Bởi vậy nếu bạn nào theo trường phái thứ nhất (có thể là số đông) thì các bạn có thể bỏ qua topic này.

Để mở đầu mình xin đưa ra 2 bài toán mà Microsoft dùng trong tuyển dụng. Đây cũng là trào lưu mới trong tuyển dụng hiện nay.

1. “Tại sao nắp cống hình tròn mà không là hình vuông”

2. “Chiếc chìa khoá cắm vào ổ khóa cửa xe ô tô cần phải quay theo chiều nào khi mở khoá”.

Đây là những câu hỏi được gọi là “câu hỏi không có câu trả lời đúng” nghĩa là bạn có thể trả lời bất cứ phương án nào miễn là hợp lý, và thông minh. Để trả lời những câu hỏi dạng này bạn không thể dùng kiến thức thông thường theo kiểu 1+1=2 mà phải là 1+1≠2 tức là bạn phải có suy nghĩ vượt ra ngoài khuôn khổ đó gọi là – tư duy sáng tạo.

Đến đây bạn lại đặt ra câu hỏi: những ai có tư duy sáng tạo và đặc điểm của những người đó là gì? Đây là một vấn đề khá phức tạp và chưa có lời giải thỏa đáng, nhưng người ta nhận thấy rằng con người nói chung mới dùng khoảng dưới 10% bộ não của mình, những vĩ nhân như Edison, Eistein cũng mới chỉ sử dụng hơn chúng ta vài phần trăm mà thôi. Bởi vậy nhiều người cho rằng tất cả chúng ta đều có khả năng sáng tạo, nhưng chúng ta chưa biết khám phá và sử dụng chúng mà thôi, hoặc bị ức chế do môi trường làm việc, văn hoá, định kiến…

Cho nên hiện nay nhiều công ty, các tập đoàn đa quốc gia đang sử dụng và huấn luyện cho nhân viên của mình dùng các phương pháp làm việc hiệu quả, sáng tạo để giải quyết vấn đề người ta gọi là các phương pháp tích cực hóa tư duy, một số phương pháp được sử dụng nhiều hiện nay là:

Tập kích não- Brainstorming

Bản đồ tư duy- Mindmap

6 chiếc mũ tư duy- six hats thinking

Lý thuyết giải các bài toán sáng chế- TRIZ.

Mình sẽ nói cách sử dụng từng phương pháp để phục vụ những bạn nào muốn tìm hiểu. Riêng phương pháp 2 và 3 hiện nay đã có sách bằng tiếng Việt, mình sẽ cung cấp cả software của phương pháp 2 cho các bạn. Phương pháp 4 được coi là đỉnh cao nhất trong học tập và huấn luyện tư duy sáng tạo. Bạn nào ở Sài Gòn có thể học trực tiếp TS. Phan Dũng người được coi là có bộ sách đầy đủ và hay nhất THẾ GIỚI về TRIZ, ông cũng là học trò trực tiếp khoá thứ 1 của cha đẻ môn này. Thông tin cụ thể tại: trizvietnam.com.

Để kết thúc phần mở đầu mình xin đưa ra một bản danh sách theo mức quan trọng 14 kĩ năng mới mà Hiệp hội đào tạo và phát triển Hoa Kỳ nghiên cứu cho Bộ lao động của họ:

1. Tư duy sáng tạo: Khi công việc ngày càng trở nên linh động hơn thì các giải pháp của người lao động cũng cần sáng tạo hơn.

2. Xác định mục tiêu hành động/hành động: Người lao động cần phải xác định mục tiêu cần đạt và kiên trì để đạt mục tiêu đó.

3. Các kĩ năng quan hệ giữa người và người: Có khả năng làm việc ăn ý với nhà cung cấp, đồng nghiệp, khách hàng sẽ là yêu cầu thiết yếu cho các công việc trong tương lai.



(Còn nữa)

Chu Ngọc Quỳnh viết bài này phải nói là quá hay. Mà bên kĩ thuật anh em ko đọc là mất nửa cuộc đời! Ko hiểu sáng tạo thì sao là kĩ sư!

Mindmap: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

Flowchart: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

Demo:

[flash=450,450]🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link[/flash]

CNQ viết tiếp phần tiếp theo nhé! Anh em đang chờ!

cũng hay đó. mình cũng thấy nhiều website nói vấn đề này. có lẽ là chủ đề hot!

Chủ đề này hot lắm, trên các diễn đàn hầu như đều đề cập đến. Trong diễn đàn mình ko biết có ai đã từng học qua khóa dạy tư duy của ADAM KHOO chưa nhỉ? hay từng đọc qua sách của ông ta? nếu bác nào đã từng thì share kinh nghiệm và suy nghĩ cho a e với ha.

Cảm ơn Thái đã post phần mở đầu và đưa đường link để down phần mềm mindmap giúp mình. Mình sẽ viết phần tiếp theo của các kỹ năng trong tương lai:

4. Khả năng lãnh đạo: Người lao động ngày càng được yêu cầu nhận lãnh nhiều trách nhiệm hơn và hướng dẫn các đồng nghiệp của mình khi cần thiết.

5. Học cách học: Người lao động cần biết cách học để có được các thông tin và kỹ năng mới, và biết áp dụng chúng vào công việc của mình.

6. Biết lắng nghe: Sẽ giúp người lao động hiểu được những bận tâm của đồng nghiệp, nhà cung cấp và khách hàng.

7. Thương thuyết: Người lao động cần có khả năng xây dựng sự thảo thuận thông qua việc cho và nhận.

8. Kỹ năng giao tiếp bằng lời nói: Người lao động phải có khả năng trả lời một cách rõ ràng những bận tâm của đồng nghiệp, nhà cung cấp, khách hàng.

9. Tính hiệu quả của tổ chức: Nhân viên phải hiểu rõ cách thức đáp ứng các mục đích của công ty và họ cần phải làm việc như thế nào để góp phần đạt được những mục đích đó.

10. Kỹ năng phát triển nghề nghiệp/nhân cách: Những nhân viên đáng quý nhất là những người hiểu được rằng họ cần phải luôn luôn phát triển trong công việc của họ.

11. Giải quyết vấn đề: Các tổ chức lao động mới sẽ luôn đòi hỏi tất cả nhân viên giải quyết vấn đề và tìm kiếm lời giải.

12. Tự trọng: Các cán bộ quản lý công ty nói rằng họ muốn những người lao động tự hào về chính bản thân và các khả năng của mình.

13. Làm việc đồng đội: Làm việc một cách hợp tác có nghĩa: người lao động phải biết phân chia công việc một cách công bằng, hiệu quả và cùng làm việc với nhau để đạt được mục đích chung của cả nhóm.

PHƯƠNG PHÁP TẬP KÍCH NÃO

Phương pháp này do A. Osborn đưa ra năm 1938 ở Mỹ. Mục đích của phương pháp này là thu được thật nhiều ý tưởng giải bài toán bằng cách làm việc tập thể. Sau khi ra đời khoảng 10-15 năm, người ta ca ngợi phương pháp này như một phương pháp vạn năng để giải quyết vấn đề. Nhưng dần nó cũng bộc lộ hạn chế nhất định.

Quy tắc chủ yếu của phương pháp tập kích não:

1. Chia nhóm làm việc thành hai nhóm.

Nhóm 1: Những người giàu chí tưởng tượng, gọi là nhóm phát ý tưởng.

Nhóm 2: Những người giỏi phân tích phê bình các ý tưởng có sẵn, nhóm phân tích.

Sở dĩ phải chia nhóm như vậy vì người ta nhận thấy: những người nhóm 1 lại kém khả năng phân tích và ngược lại, nếu để hai nhóm ngồi chung với nhau họ thường ngãng chân nhau.

Những người nhóm 1 cần có những người thuộc ngành nghề, chuyên môn khác nhau, thậm chí khá xa lĩnh vực chuyên môn của bài toán. Chẳng hạn có thể đưa 1 nhân viên thiết kế nội thất vào nhóm phát ý tưởng cải tiến hoạt động của lò phản ứng cracking xúc tác. Những người hay nghi ngờ và thích phê phán không được đưa vào nhóm này. Nhóm này thường có từ 4-15 thành viên.

2. Quá trình phát ý tưởng cần tự do, thoải mái, hoàn toàn không có sự hạn chế nội dung đưa ra, không cần chứng minh tính đúng đắn của ý tưởng và không cần biết chúng có thực hiện được không và thực hiện thế nào. Mỗi lần phát biểu ý tưởng không quá 2 phút, thời gian cho 1 buổi tập kích não khoảng 15-60 phút. Các phát biểu phải được ghi lại bằng tốc ký hoặc bằng băng. Những ý tưởng sai, buồn cười không tưởng cũng được coi ngang hàng với những ý tưởng khác.

3. Trong khi phát ý tưởng tuyệt đối cấm mọi hình thức phê bình, chỉ trích, kể cả nhũn vai, bũi môi. Không khí thân thiện cởi mở phải được duy trì trong suôt quá trình phát ý tưởng. Khuyến khích việc ý tưởng của một người đưa ra được những người khác phát triển tiếp theo.

4. Người lãnh đạo cần phát biểu bài toán bằng các khái niệm chung, đơn giản và rõ ràng, khuyến khích đề ra những ý tưởng không quen thuộc, có thể đề ra các gợi ý hoặc làm cho rõ để tránh thời gian chết.

5. Trong khi phân tích phê phán của nhóm 2 cần phải hết sức chú ý, suy nghĩ cẩn thận từng ý tưởng, kể cả những ý tưởng không nghiêm chỉnh hoặc phi lý. Khi đánh giá cần trả lời câu hỏi tại sao ý tưởng đó tồi và cho điểm theo thang 10. Nếu điểm của các thành viên quá chênh lệch (ví dụ một người cho 3 nhưng hầu hết cho 9) thì phải tìm hiểu nguyên nhân của chênh lệch đó.

Nếu bài toán vẫn không giải được cần tổ chức tập kích não lại, nhưng tốt hơn hết là với tập thể khác.

Đến đây câu hỏi đặt ra là hạn chế của phương pháp ở chỗ nào?

Chúng ta giả sử có 4 người trong nhóm phát ý tưởng với 4 chuyên môn khác nhau thể hiện ở các vector A, B ,C, D nét đậm.

A đưa ra ý tưởng A1, B phát triển thành ý tưởng B1, C phát triển thành C1, và được lời giải 1, LG1.

Mặt hạn chế thể hiện ở A đưa ra ý tưởng A2, C phát triển thành C2 và đi ra ngoài trường của lời giải.



(Phần tiếp theo: 6 chiếc mũ tư duy trong hội họp và giải quyết vấn đề)

hay lắm, bác post tiếp đi nhé!

2 file mindmap va flowchart dùng để luyện tập tư duy hay để làm gi vậy các bạn.Ko biết nên hỏi.thanks for reply!

Đó không phải là luyện tập tư duy mà chỉ là tích cực hóa tư duy mà thôi. Một trong những công dụng chủ yếu nhất của Mindmap hiện nay đó là công cụ để ghi chép đơn giản, dễ hiểu, giúp nhớ lâu và liên kết các ý tưởng với nhau, đồng thời có thể tìm ra nhiều giải pháp độc đáo, nó hoạt động giống như hiệu ứng Von "những điểm nổi bật luôn làm cho bộ óc nhớ lâu hơn", nếu bạn đã dùng thử bạn sẽ thấy có rất nhiều màu sắc, hình vẽ, con số để bạn chọn lựa gắn vào ý mà bạn vừa viết ra, ví dụ khi ghi chép thảo luận về công tác dụng của cây cầu, bạn sẽ đặt ngay 1 cây cầu vào giữa để suy nghĩ của bạn hướng đến điều này, và từ đó các ý tưởng con sub-idea được phát triển tiếp.

Chúc vui vẻ và thành công.

cnq

cnq' date='Sep 1 2007, 06:47 PM' viết: (Phần tiếp theo: 6 chiếc mũ tư duy trong hội họp và giải quyết vấn đề)

chủ đề đang sôi động mà! sao không thấy bạn post phần 6 nhỉ?

Xin lỗi mấy hôm nay mình có chút việc bận, mình đã viết được phần chính của phương pháp này rồi nhưng chưa kịp post,

cnq

Đã bao giờ bạn được mời tham dự một cuộc họp. Cảm giác của bạn trước, trong và sau cuộc họp là gì? Bạn có để ý xem cuộc họp diễn ra như thế nào không? Và bạn có cảm thấy ngại ngùng và sợ khi bạn phản bác ý kiến của “sếp” hay cấp trên của bạn chưa?

Tuỳ theo mỗi nơi và mỗi nền văn hoá, cuộc họp được diễn ra theo mỗi cách khác nhau, nhưng nói chung mô hình của một cuộc họp truyền thống có thể như sau: Những thành viên của cuộc họp đưa ra một vài quan điểm và cố gắng chứng minh quan điểm của mình là hay nhất, đúng nhất, và họ sẽ cố gắng tranh luận và phản bác ý kiến của người khác. Vì vậy khả năng khám phá, tìm hiểu đề tài và có thể đưa ra ý tưởng đột phá là gần như không thể. Cuối buổi họp, nếu may mắn có thể đưa ra được một số giải pháp, còn không chẳng có thông điệp nào được đưa ra. Mọi người dời phòng họp trong tâm trạng thất vọng chán nản, mệt mỏi.

Để khắn phục những nhược điểm của phương pháp họp truyền thống này, nhà giáo dục hàng đầu trên thế giới về tư duy Edward de Bono đã đưa ra phương pháp tư duy mới trong hội họp gọi là: sáu chiếc mũ (nón) tư duy. Nguyên lý cơ bản của phương pháp là: “mỗi thời điểm, một hướng tư duy” có nghãi là trong một thời điểm nào đó, mọi người sẽ chỉ hướng đến một hướng mà thôi. Mọi ý kiến đưa ra đều được coi ngang hàng với nhau cho nên việc tranh luận sẽ mang tính xây dựng hơn và được dùng đúng lúc cần thiết. Chúng ta liên tưởng nguyên lý này giống như một thấu kính hội tụ, mọi tia sáng song song chiếu đến đều đi qua tiêu điểm và đó là nơi tập chung năng lượng cao nhất.

Phương pháp này hiện nay được rất nhiều tập đoàn sử dụng trong hội họp, và kết quả vượt ngoài mong đợi của họ: Các báo cáo đều chỉ ra rằng thời gian hội họp giảm đi rất nhiều, ở IBM giảm khoảng 75%, tập đoàn Statoil gặp sự cố trên giàn khoan mỗi ngày thiệt hại 100.000USD, chỉ mất 12 phút thảo luận theo phương pháp này người ta đã tìm ra giải pháp. Thậm chí New Zealand đã thử nghiệm đưa vào chương trình học cho trẻ 4, 5 tuổi.

Do đây là vấn đề có thể gọi là tương đối mới ở Việt Nam, nên mình sẽ chỉ nói rất ngắn gọn và cô đọng nhất để các bạn có thể hình dung được. Bạn nào muốn tìm hiểu sâu hơn có thể đọc 2 quyển sách bằng Tiếng Việt sau đây: Sáu chiếc mũ tư duy, Để có một tâm hồn đẹp, của E.Bono, hoặc tìm hiểu về tư duy song song tại: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link. Và bản tiếng Anh của cuốn sáu chiếc mũ tư duy mình đã gửi đường link cho Thái, nhờ Thái đưa nên cho anh em tham khảo. Cũng như mọi kiến thức khác, để có thể giỏi và thuần thục bạn phải luyện tập và tích luỹ dần qua thời gian, lý thuyết mãi chỉ là lý thuyết.

Mũ trắng: Khách quan, dựa vào số liệu và dữ kiện.

Mũ đỏ: Cảm xúc, ý kiến cá nhân

Mũ đen: Cẩn trọng, cảnh giác

Mũ vàng: Lạc quan, tích cực

Mũ xanh lá cây: Sáng tạo, cách tân

Mũ xanh da trời: Đánh giá tổng thể, kiểm soát quá trình tư duy.

1. Chiếc mũ trắng: Chiếc mũ trắng tập chung khai thác thông tin, dữ liệu khách quan. Khi đội mũ trắng mọi người sẽ chỉ tập chung khai thác thông tin. Khi bạn đội chiếc mũ trắng bạn hãy liên tưởng đến tờ giấy trắng, hay bản in trong máy tính, chúng chỉ có tác dụng cung cấp thông tin dạng “thô”, việc xử lý tiếp theo là do các chiếc mũ khác thực hiện. Với chiếc mũ trắng bạn sẽ trả lưòi các câu hỏi dạng như:

Chúng ta biết được gì?

Chúng ta cần biết điều gì?

Chúng ta thiếu thông tin gì?

Chúng ta nên hỏi các thông tin gì?

Làm thế nào chúng ta có thông tin cần thiết?

Tất cả các thông tin đều có vị trí như nhau, thậm chí nếu chúng mâu thuẫn với nhau. Chất lượng của thông tin có thể là thông tin chính xác đã được kiểm tra, những lời đồn đại hay các ý kiến có thật.

2. Chiếc mũ đỏ

Khi chạm vào một đốm lửa, bạn sẽ thấy hoặc là ấm áp, hoặc là đau rát…Như đã đề cập ở trên trong nhiều nền văn hóa, việc phê bình hay phản bác ý kiến của cấp trên được coi là khiếm nhã ví dụ như ở Nhật Bản, nhưng với chiếc mũ đỏ cho phép bạn tự do bày tỏ cảm xúc bản thân, những trực giác linh cảm mà không cần xin lỗi hay giải thích. Đến đây nhiều bạn sẽ thắc mắc, quá trình tư duy là quá trình vật lý và chúng ta luôn được dạy rằng cần giữ được cái đầu lạnh khi suy nghĩ, vậy tại sao lại có chỗ cho cảm xúc ở đây? Thực ra trong bất kỳ hoàn cảnh nào con người luôn muốn thể hiện cái tôi, không ở chỗ này thì ở chỗ khác. Khi đã định hình được vấn đề mọi giải pháp hay lựa chọn của chúng ta đều bị chi phối bởi hai yếu tố: giá trị và tình cảm. Chúng chi phối hoạt động suy nghĩ của chúng ta, chúng thâm nhập, xuất hiện mọi lúc và sẵn sàng ẩn mình sau lớp lý lẽ. Bởi vậy tốt hơn hết chúng ta tạo cơ hội cho chúng hiện thân để phát huy mặt tích cực của mình. Sở dĩ mình nói mặt tích cực bởi vì cảm xúc của con người không phải bao giờ cũng đúng, khi cảm xúc, trực giác của bạn sai, phát biểu của bạn có thể có sức huỷ hoại ghê gớm. Chẳng hạn Einstein cũng đã từng phủ nhận nguyên lý bất định Heisenberg, một cựu chủ tịch IBM đã phát biểu rằng: “Trên thế giới chỉ cần có vài cái máy vi tính là đủ”. Và như các bạn thấy với nguyên lý bất định Heisenberg đã giành giải Nobel, và IBM đã bị Microsoft vượt qua do đã bỏ ngõ thị trường máy tính cá nhân một thời gian dài. Nói chung những cảm xúc có giá trị thường là những kinh nghiệm, trải nghiệm trong công việc. Khi không có một cách nào khác hơn để kiểm chứng thì trực giác đóng vai trò quan trọng và là nhân tố quyết định, bạn có thể thấy điều này ở một bộ phận rất lớn người Trung Quốc chơi chứng khoán hiện nay, và có thể phong trào mua số điện thoại đẹp của nhiều người cũng bắt nguồn từ đây.

Nói chung với chiếc mũ đỏ phục vụ cho 2 mục tiêu:

1. Góp phần định hình bức tranh tổng thể của vấn đề

2. Góp phần hình thành các nền tảng giá trị làm cơ sở cho quá trình lựa chọn giải pháp. Nó mở ra cơ hội phát huy ý kiến cảm tính, ngăn chặn mọi hình thức biện minh hay phân tích cơ sở lý lẽ của ý kiến cảm tính.

(To be continued)

Bác Quỳnh ơi, em có 1 quyển này hay lắm, nghĩ bác sẽ thích, tôi gởi bác liền.... Quyển này luyện trí não quá tuyệt!

English Brainstormers

Games & Activities That Make Language Skills Fun to Learn

Product Details

Paperback: 320 pages

Publisher: Jossey-Bass; 1 edition (October 30, 2002)

Language: English

ISBN: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem SĐT/Liên hệ

For English and language arts teachers in grades 6-12, here's a unique collection of over 180 fun-filled, ready-to-use activities that help build the skills your students need for test-taking and overall academic success. These activities make learning enjoyable and stimulating while covering the entire English curriculum, including grammar, mechanics, vocabulary, creative writing, literature, research, and critical thinking.

Download:

🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

Chúc bác vui và mong tiếp tục đề tài để anh em chờ nhé!

Hay tôi với bác cùng dịch cuốn này để anh em vừa học tiếng Anh,vừa luện trí não?

Rất cảm ơn bác phóng viên đã tặng sách, nhưng rất tiếc mình ko có acc để down nếu bác đã có cuốn này bác có thể up lên diễn đàn để anh em cùng đọc, mình rất vui nếu được cùng bạn dịch cuốn này ra tiếng việt. Đây là email của mình, nếu không phiền bạnc ó thể gửi cho 1 mình bản cuốn sách này và chúng ta sẽ cùng làm việc qua email với nhau.

Mình xin tiếp tục phàn tiếp theo của 6 chiếc mũ tư duy.

3. Chiếc mũ đen

Hãy nghĩ tới áo choàng của thẩm phán, nó luôn có màu đen. Hướng tư duy theo chiếc mũ đen nhằm mục đích đề phòng, tránh không cho chúng ta làm việc nguy hiểm, có tác động xấu và không thể thực hiện được. Thông qua chiếc mũ đen chúng ta tìm ra các lỗi, điểm yếu, điều gì sẽ gây ra sai lầm. Nó có thể được xem là hướng tư duy quan trọng nhất, và được sử dụng thường xuyên hơn cả vì đây là hướng tư duy có mục đích sinh tồn.

Với chiếc mũ đen chúng ta vạch ra những sai trái, bất lợi, không tương thích, không hiệu quả.

Nói chung công dụng của chiếc mũ đen được thể hiện quan một số mặt sau:

- Chiếc mũ đen được sử dụng trong quá trình thiết lập một ý tưởng: ý tưởng ấy tồn tại những khuyết điểm gì cần khắc phục?

- Sử dụng trong quá trình nhận định và đánh giá một ý kiến đề xuất: Liệu rằng chúng ta có lợi gì khi thực hiện ý kiến đề xuất ấy?

- Dự kiến các tình huống rủi ro và khó khăn có thể xảy ra khi thực hiện một ý kiến đề xuất: những vấn đề gì có thể phát sinh sau khi chúng ta thực hiện ý kiến đề xuất ấy?

- Xác định dựa trên yếu tố phù hợp, khả năng thực hiện một ý kiến đề xuất: Liệu rằng ý kiến ấy có phù hợp với thực tế, với kinh nghiệm sẵn có của chúng ta hay không? Nó có phù hợp với chính sách và chiến lược phát triển, yếu tố đạo đức và giá trị tinh thần hay không…

Vì là hướng tư duy mang tính chất cảnh giác và sinh tồn, nên hướng tư duy này rất có thể bị lạm dụng hoặc sử dụng sai mục đích theo hướng phê phán trong quá trình tư duy một chiều.

4. Chiếc mũ vàng

Hãy nghĩ tới ánh nắng mặt trời, sự lạc quan. Chiếc mũ vàng là chiếc mũ tư duy tích cực. Khi tư duy theo hướng chiếc mũ vàng, chúng ta chú tâm khám phá mọi khả năng sinh lợi tồn tại trong ý tưởng, nhìn xem làm thế nào để cho ý tưởng trở nên khả thi và làm thế nào để đưa nó vào thực tế.

Hướng tư duy theo chiếc mũ vàng nói chung khó hơn chiếc mũ đen, nó đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn bởi từ bé việc dạy và học của chúng ta chỉ có 2 ranh giới đúng – sai. Chúng ta luôn được dạy tránh điều xấu, tức là chiếc mũ đen được dùng rất nhiều, do đó việc nghĩ tới những rủi ro, điều bất lợi thì dễ dàng hơn rất nhiều so với tìm kiếm lợi ích của ý tưởng (hướng tư duy giúp sinh tồn thường trực trong não con người), nhưng trong một số điều xấu có thể chứa những giá trị tích cực lại bị bỏ qua một cách cố tình hay vô ý. Uống rượu là không tốt thày cô giáo và bố mẹ đều nói vậy, nhưng uống với lượng vừa phải lại tốt cho sức khoẻ, trong quan hệ xã giao, tiếp xúc với đối tác nếu anh không biết uống rượu thì rất khó giải quyết công việc, đó là một số mặt tích cực do rượu bia đem lại thì ít người nói. Để có thể vận dụng tốt hướng tư duy theo chiếc mũ vàng tất cả chúng ta nên tập suy nghĩ tích cực trong cuộc sống. Điều này bạn có thể cho rằng sáo rỗng, sách vở nhưng bạn hãy thử làm những việc tốt cho bạn và những người xung quanh, suy nghĩ tích cực trong một thời gian xem sự thay đổi ra sao.

Nếu thiếu chiếc mũ vàng, khả năng sáng tạo dường như là không thể vì chúng ta sẽ không bao giờ thấy được lợi ích của ý tưởng.

Với chiếc mũ vàng rất có tác dụng tránh “vạch lá tìm sâu”, nếu với chiếc mũ đen một người cố tìm mọi lý do để chống đối ý kiến được đề xuất, đến chiếc mũ vàng nếu tất cả mọi người đều tìm ra lợi ích của ý tưởng đó, mà mình anh ta không nhìn thấy thì khi đó trông anh ta thật lố bịch. Đây là điều rất quan trọng, nó khác với tranh luận ở chỗ, với tranh luận anh không cố gắng đi tìm lợi ích của ý tưởng, nhưng khi đã đội chiếc mũ màu vàng tất cả mọi người đều phải nỗ lực hết sức để tìm kiếm lợi ích.

Trong tranh luận bạn luôn muốn khoe khoang mình giỏi bằng cách công kích ý kiến của người khác và bảo vệ ý kiến của mình. Với phương pháp tư duy song song, cơ hội để bạn khoe khoang là bạn hãy thực hiện xuất sắc vai trò của mình trong mọi màu mũ. Khi đội mũ đen, bạn hãy nghĩ ra thật nhiều những điều cần cẩn trọng, khi đội mũ vàng, bạn hãy nghĩ ra thật nhiều lợi ích của tưởng.

Nói chung với chiếc mũ vàng, chúng ta trả lời các câu hỏi dạng sau:

Ý tưởng này có giá trị gì?

Nó có giá trị với ai, dưới điều kiện nào?

Giá trị ấy được hình thành như thế nào?

Giá trị khác của ý tưởng là gì?

5. Chiếc mũ xanh lá cây

Hãy nghĩ đến chồi non nảy ra từ thực vật. Chiếc mũ xanh lá cây là chiếc mũ sáng tạo. Với nó chúng ta đưa ra những khả năng lựa chọn, tìm kiếm ý tưởng mớ, cải tiến và thay đổi những ý tưởng đã được gợi ý, chúng ta sử dụng những lời khiêu khích và vận động để sáng tạo ra những ý tưởng mới.

Hoạt động sáng tạo là rất cần thiết với bất cứ ai, và bất cứ lĩnh vực nào, bởi vậy mình sẽ viết 1 bài về sử dụng tư duy sáng tạo với chiếc mũ xanh lá cây thật cụ thể và chi tiết ở phần kết thúc của loạt bài này.

6. Chiếc mũ xanh da trời

Hãy nghĩ đến bầu trời xanh, nghĩ đến tầm nhìn từ trên cao. Chiếc mũ xanh da trời sẽ tôr chức tư duy, xác định trọng tâm và tổng hợp kết quả thảo luận.

Chiếc mũ xanh da trời là nhạc trưởng của giàn giao hưởng tư duy. Khi bắt đầu thảo luận, chiếc mũ này có hai chức năng chính:

1. Xác định trọng tâm và mục đích thảo luận: chúng ta ngồi ở đây để làm gì? Chúng ta cần tư duy về điều gì? Mục tiêu cuối cùng là gì?

Nhiều người cho rằng chiếc mũ xanh da trời chỉ dành cho người lãnh đạo cuộc thảo luận nhưng thực ra không phải vậy. Sau khi xác định trọng tâm của buổi thảo luận, mọi người có thể xem xét thêm các khả năng thay thế khác hay vài quan điểm không thuộc trọng tâm nhưng cũng có liên quan. Mọi người đều tham gia thảo luận và đưa ra ý kiến. Sau cùng người phụ trách sẽ đưa ra quyết định.

2. Sắp xếp trình tự cho những chiếc mũ khác trong quá trình thảo luận, và ở đây một lần nữa mọi người có thể cùng thảo luận: chúng ta dùng sáu chiếc mũ theo trình tự nào?

Chiếc mũ xanh da trời còn có một chức năng quan trọng nữa, nó sẽ tập hợp mọi ý kiến, tóm tắt, kết luận và ra kế hoạch. Chúng ta đã đạt được gì trong buổi thảo luận? Nếu chẳng đạt được điều gì thì cần phải hiểu rõ lý do dạng như: “chúng ta cần thêm thông tin cho lĩnh vực này” hay “chúng ta còn thiếu các đề xuất để thoát khỏi mớ bòng bong này”. Với chiếc mũ xanh da trời bạn đưa ra các bước tiếp theo, hoặc là hành động hoặc là phải tư duy thêm nữa. Nếu cần thêm thông tin thì mọi người cần nhất trí về phương thứuc thu nhập thông tin.

Tóm lại chiếc mũ xanh da trời có tác dụng điều phối quá trình tư duy, xác định trọng tâm, kết quả của quá trình thảo luận. Kết luận sau cùng sẽ do người phụ trách cuộc thảo luận hay trưởng nhóm thực hiện.

Chúc các bạn có ngày nghỉ vui vẻ và thú vị!

(Phần tiếp theo: Hướng dẫn chung sử dụng những chiếc mũ, và sử dụng tư duy sáng tạo với chiếc mũ xanh lá cây)

Quên chưa kịp viết email đã nhấn gửi, email của mình là: 🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Email

* Link trực tiểp của cuốn English Brainstormers

Thái đã down xuống và post link trực tiếp cho a e đây!

🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

______________________________________

* Quyển ALGORITHM SÁNG CHẾ của thầy Phan Dũng nè

PHAN DŨNG, NGUYỄN CHÂN, NGUYỄN VĂN VIỄN, DƯƠNG XUÂN BẢO

🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

NHÀ XUẤT BẢN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT

Hà Nội, 1983

Chiếc mũ xanh lá cây

Hãy nghĩ đến chồi non nảy ra từ thực vật. Chiếc mũ xanh lá cây là chiếc mũ sáng tạo. Với nó chúng ta đưa ra những khả năng lựa chọn, tìm kiếm ý tưởng mới, cải tiến và thay đổi những ý tưởng đã được gợi ý, chúng ta sử dụng những lời khiêu khích và vận động để sáng tạo ra những ý tưởng mới. Chiếc mũ xanh lá cây là lời mời đi đến sự sáng tạo. Khi mũ xanh lá được đội lên, đó là khoảng thời gian đặc biệt để mọi thành viên phát huy năng lực sáng tạo. Đến đây sáng tạo không còn là chuyện của những nhà tư tưởng, của những chuyên gia về tư duy, mọi người đều được yêu cầu phải động não. Bạn cũng phải cố gắng tìm tòi để đưa ra một đóng góp đầy sáng tạo, nếu không bạn phải ngồi yên đấy.

Thực tế, có điều thú vị khi sử dụng chiếc mũ xanh lá, có những người trước đây không hề nghĩ rằng mình biết sáng tạo lại đột nhiên phát hiện khả năng mới mẻ của bản thân. Ý tưởng sáng tạo có thể là ý tưởng đã được chuẩn bị trong một thời gian dài, có thể là ý tưởng tại chỗ, cũng có thể là ý tưởng nảy sinh từ yếu tố khiêu khích. Vai trò của một ý tưởng khiêu khích là kéo hoạt động tư duy ra khỏi kiểu mẫu nhận thức sẵn có, phá vỡ những ràng buộc về tri thức, văn hoá…

Có nhiều phương thức xác lậpcác ý tưởng khiêu khích, cách đơn giản là nghịch đảo, tức là làm ngược lại những điều đã được xác lập hàng ngày. Có thể thấy ứng dụng của phương pháp nghịch đảo trong đời sống: Giao hàng tận nhà, đấu giá ngược…

Một phương pháp khiêu khích khác là sử dụng từ ngẫu nhiên, giả sử bạn chọn ra hai con số, là số trang trong một cuốn sách, tạp chí, từ điển…sau đó bạn lại chọn ra dòng thứ mấy, từ thứ mấy bạn sẽ được một từ ngẫu nhiên (nên chọn danh từ để dễ sử dụng hơn cả). Sau đó căn cứ vào tính chất của từ ngẫu nhiên này, các ý tưởng được phát triển ra. Chẳng hạn bạn muốn có ý tưởng về quyển sách, bạn dùng từ điển tìm được từ ngôi nhà. Có nhiều loại nhà, nhà cao tầng, nhà làm bằng đá…từ đó kết hợp vào quyển sách bạn có sách làm bằng đá, nhiều tập sách kết hợp lại thành 1 quyển - tuyển tập.

Ngoài 2 phương pháp này được E.Bono nêu ra trong quá trình tư duy theo chiếc mũ xanh lá, mình đưa thêm 1 phương pháp khác để các bạn tham khảo là bảng câu hỏi SCAMPER của Bob Eberle, đây là một trong những danh mục kiểm tra và tìm kiểm ý tưởng mới thông dụng nhất. SCAMPER là viết tắt của những từ đầu tiên sau:

S=Substituded: Những gì có thể thay thế được, ai khác thay vào, những gì khác thay vào?

C= Combined: Những gì có thể kết hợp với nó, một hỗn hợp thì sao, kết hợp các đơn vị, các mục đích, ý tưởng, yêu cầu, khái niệm…

A=Adapt: Thích nghi. Điều gì giống, khác điều này, nó gợi các ý tưởng nào khác, quá khứ có đưa ra một điều tương tự không?

M=Modify: Sửa đổi. Khuynh hướng mới, thay đổi màu sắc, ý nghĩa, cử động, âm thanh, thời gian, tần số, nhân lên, cường điệu…

P=Put: đưa vào những sử dụng khác, cách sử dụng mới nếu giữ nguyên, sửa đổi, sử dụng ở nơi khác, người khác, thời gian khác…

E= Eliminate: Loại bỏ. Giảm đến thời gian tối thiểu, loại bỏ thứ gì, cô đọng hơn, thu nhỏ, chia tách…

R= Rearrange: sắp xếp lại. Đổi chỗ các thành phần, mô thức khác, đảo ngược nguyên nhân và kết quả…

Bạn có thể thấy ứng dụng của phương pháp này tương đối mạnh, chẳng hạn trong ngành dầu khí. Người ta pha ion có màu vào xăng để phân biệt xăng A92, A83. Quá trình chưng cất. Dùng xăng pha ethanol thay cho nước chì TEL…

Sử dụng những chiếc mũ

Không có một phương pháp sử dụng cố định các chiếc mũ trong các buổi thảo luận, việc sử dụng những chiếc mũ như thế nào phụ thuộc vào kinh nghiệm của nhóm làm việc.

Nói chung có hai cách sử dụng những chiếc mũ trong quá trình thảo luận:

- Trong cách dùng thông thường các chiếc mũ được sử dụng lần lượt. Chuỗi những chiếc mũ này có thể được bấm trước theo tuần tự. Đối với những nhóm thiếu kinh nghiệm, tốt hơn hết nên sử dụng chuỗi bấm trước để tránh mất thời gian tranh cãi xem chọn chiếc mũ nào tiếp theo. Không có một chuỗi nào cố định sử dụng những chiếc mũ. Nó có thể thay đổi tuỳ theo hoàn cảnh và các yếu tố trong tư duy. Nói chung hãy bắt đầu và kết thúc với chiếc mũ xanh da trời và ở giữa chọn bất cứ một chuỗi nào hợp lý.

- Kiểu sử dụng thứ 2 chỉ khuyến khích dùng với những nhóm có kinh nghiệm, cách này gọi là trình tự sử dụng ứng biến. Trình tự này được sử dụng ngay trong quá trình tư duy. Khởi sự từ chiếc mũ đầu tiên, thường do người chủ trì đặt ra, các ý tưởng được tìm thấy sẽ là cơ sở để xác định hướng sử dụng những chiếc mũ tiếp theo.

Có thể so sánh 2 phương pháp này với việc đo độ nhớt các sản phẩm dầu mỏ của 2 nhân viên phòng thí nghiệm.

Một người chưa có kinh nghiệm, phải chọn lần lượt từng nhớt kế với các khoảng đo khác nhau đến khi được kết quả.

Nhưng với nhân viên có kinh nghiệm, chỉ cần nhìn vào màu của dầu là anh ta có thể đoán được khoảng của độ nhớt, từ đó sẽ chọn ngay được nhớt kế cần thiết.

- Chiếc mũ vàng nên sử dụng trước chiếc mũ đen: Bởi vì khi đánh giá một ý tưởng nào đó, chúng ta nên tìm kiếm hiệu quả trước, đó là hướng tư duy năng động hiệu quả. Nếu không thấy viễn cảnh, triển vọng và hiệu quả của ý tưởng thì chúng ta gạt bỏ không phải mất thời gian để tìm kiếm rủi ro qua chiếc mũ đen, chẳng ai dại gì làm việc mà không thấy hiệu quả! Ngược lại nếu thấy ý tưởng có nhiều triển vọng và hiệu quả, nó sẽ động viên chúng ta tìm cách vượt qua khó khăn, thách thức mà chiếc mũ đen sẽ vạch ra.

Sử dụng chiếc mũ đen trước sẽ tạo ra trở ngại về mặt tâm lý, có ảnh hưởng xấu đối với quá trình thực hiện chiếc mũ vàng.

P/s: Đến đây là kết thúc của 6 chiếc mũ tư duy, trong thời gian qua mình đã cố gắng để viết thật đơn giản dễ hiểu và có thể vận dụng ngay được, không cần những lý thuyết cầu kì miên man. Mặc dù vậy đây là vấn đề rất khó trình bày nên mình mong nhận được ý kiến của các bạn, để có thể giúp mọi người đạt kết quả tốt. Cụ thể là có nên tiếp tục chủ đề này không, nếu có nên tiếp tục như thế nào, cách viết có cần phải thay đổi không?

Chào các bạn. Phongvien rất vui vì diễn đàn nhận được sự ủng hộ từ các bạn. Hiện nay, mình mới nhận được 1 quyển sách của langkhach-02h5 đã gởi đến tên Phương pháp luyện trí não của tác giả Omizumi Kagayaki do Quang Minh dịch,

Sách giới thiệu về phương pháp luyện trí não, lý thuyết , và rất nhiều bài tập. Với mỗi bài tập đều có trả lời và bài học kinh nghiệm.

Sách hơi cũ (1991), nhưng rất hay. Quả là 1 bí kíp! Xin cảm ơn langkhach-02h5 thật nhiều.

🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

Trở lại vấn đề mình đang viết. Có thể một số bạn đã đọc xong cuốn Algorithm sáng chế, trong đó có phần 40 thủ thuật sáng chế. Nhiều bạn sẽ thắc mắc: Khi gặp 1 vấn đề làm sao có thể biết nên dùng thủ thuật nào. Để giải quyết vấn đề này, mình cung cấp cho các bạn, một bảng hướng dẫn nên dùng thủ thuật nào với nhiều bài toán trong thực tế. Bảng này rất thiết thực với những người học kỹ thuật như chúng ta nói chung.

🔒 Bấm Cảm ơn hoặc Trả lời để xem Link

tư duy của con nguời là vô tận mà.nếu phát huy hết khả năng thì.. nhưng chúng ta đang sống và làm việc một cách quá dập khuôn , hy vọng topic này sẽ giúp cho mọi người nhiều hơn

Theo đề nghị của một số anh em, mình sẽ tiếp tục chủ đề sáng tạo. Phần này sẽ nói về các yếu tố cản trở sự sáng tạo, bao gồm cả môi trường văn hóa và con người.

Gỡ bỏ rào cản với sự sáng tạo

Điều cốt yếu cho việc hoàn thiện năng lực để nhận dạng các cơ hội và giải quyết vấn đề là nhận biết các rào cản để chúng ta có thể loại bỏ chúng. Những rào cản này nói chung được chia làm hai loại:

Sự lo lắng về những tư tưởng của chúng ta – rào cản này có thể hiểu là sự tự vệ theo bản năng của con người.

Tư duy trong khuôn khổ/tuân thủ - có thể hiểu là những rào cản do kiến thức của chúng ta gây ra.

Nếu khai triển rộng ra, các rào cản có thể gồm 5 loại cụ thể sau: nhận thức, cảm xúc, văn hoá, môi trường, học vấn. Các bạn đã đọc cuốn Algorithm sáng chế, các rào cản có thể hiểu giống như tính ỳ tâm lý.

Tất cả chúng ta ai cũng có những rào cản nhất định, rào cản ở mỗi người là khác nhau về cường độ và số lượng. Hầu hết chúng ta đều không ý thức được những rào cản về mặt tư duy của mình. Sau đây là một số phát biểu thể hiện rõ rào cản ở một số người nổi tiếng:

- Trên thế giới chỉ cần khoảng 5 chiếc PC là quá đủ. (Một cựu chủ tịch IBM)

- Không hề có chuyện con người khai thác được năng lượng hạt nhân – R. Millikan, người đạt giải Nobel vật lý năm 1920.

- Xe hơi sẽ thay thế tàu hoả trong chuyên chở hành khách đường dài, đó chỉ là một giấc mơ vớ vẩn. Hội nghị ngành đường sắt Hoa Kỳ, 1913.

Như chúng ta thấy các vỹ nhân cũng bị những rào cản làm cản trở tư duy của họ. Cho nên chúng ta có bị những rào cản làm che mắt cũng không có gì là xấu hổ cả. Điều quan trọng là chúng ta biết rõ mặt mạnh và yếu của mình từ đó giúp chúng ta biết cách thay đổi hoặc phá bỏ các rào cản. Từ đó giúp chúng ta mở rộng không gian giải quyết vấn đề.

1. Rào cản môi trường

Được tạo ra bởi chính môi trường vật chất hoặc xã hội của chúng ta. Văn hoá hoặc môi trường tổ chức có thể là một rào cản hoặc là động lực đối với sự sáng tạo.Bạn nào đã đi làm rồi có thể nhận thấy rất rõ điều này qua văn hoá của công ty hay tổ chức đó, tức là văn hoá doanh nghiệp. Còn bạn nào chưa đi làm có thể hiểu điều này qua thực tế ở trường học. Khi bạn đến một bộ môn để liên hệ về thực tập hoặc thông tin về thi cử, các thày cô ở đây tiếp bạn rất niềm nở và sẵn sang trả lời thắc mắc của bạn. Bạn nói các thày cô thật dễ tính và thân thiện. Nhưng một lần khác bạn đến bộ môn khác cũng với việc đó. Các thày cô tiếp các bạn một cách miễn cưỡng, trả lời chiếu lệ, liên tục cáu gắt. Bạn ra về cới tâm trạng bực bội, và không ấn tượng tốt với họ. Đây chính là văn hoá mà tổ chức tạo ra. Mỗi tổ chức có một kiểu văn hoá khác nhau, nó có thể nuôi dưỡng tạo động lực để nhân viên làm việc, phát huy khả năng của họ hoặc làm nhân viên thấy chản nản, đè nén và tất nhiên không thể có những ý tưởng đột phá được. Nhưng tổ chức lại bao gồm nhiều yếu tố, như người quản lý, bạn cùng nhóm, cấp dưới, khách hàng, đối thủ…

Một số yếu tố cản trở:

Thiếu hợp tác và tin tưởng lẫn nhau

Người chủ độc đoán chỉ xem trọng ý kiến của mình, không đoái hoài ý kiến người khác

Thiếu sự hỗ trợ để biến ý tưởng thành hiện thực

Những sự xao nhãng, mất tập chung: điện thoại, những thứ dễ xâm nhập,

Quá tập chung vào hợp tác hoặc cạnh tranh

Sự bị chỉ trích chừng phạt….

2. Rào cản tư duy